Câu lạc bộ người cao tuổi hợp nhất là nhóm có hoạt động bạn thật sự thích, sinh hoạt gần nhà, giờ giấc ổn định và không khí cởi mở với người mới; chọn theo sở thích trước, theo bạn bè sau. Ba buổi đầu là lúc quyết định bạn ở lại hay không, nên đi với tâm thế thử, chưa cần cam kết.
Bài này so sánh các loại câu lạc bộ phổ biến, gợi ý cách tìm và cách đi ba buổi đầu, những chuyện tế nhị như đóng góp tiền, chuyện bè nhóm, và dấu hiệu nên rút lui hoặc chuyển nhóm, để sinh hoạt nhóm là niềm vui chứ không thành nghĩa vụ.
Câu lạc bộ mang lại điều gì mà ở nhà không có
Khi về hưu, vòng quan hệ thu hẹp nhanh. Đồng nghiệp cũ mỗi người một nơi, con cái bận việc, hàng xóm chung cư ít khi chào nhau. Nhiều người lớn tuổi đi cả tuần chỉ nói chuyện với vợ chồng và người bán rau. Câu lạc bộ đem lại thứ khó tìm ở tuổi này: một nhóm người gặp nhau đều đặn, có việc chung để làm, có chuyện để kể.
Lợi ích thứ hai là nhịp sống. Buổi tập dưỡng sinh sáu giờ sáng hay buổi hát thứ Năm hằng tuần cho ngày một cái mốc để dậy, để chuẩn bị, để mong. Những người có lịch sinh hoạt cố định thường ngủ đều hơn và ít thấy ngày dài.
Lợi ích thứ ba là được làm người có ích theo nghĩa nhỏ. Người giữ sổ, người mang loa, người nhắc lịch, người dạy động tác mới. Mỗi người có một vai, và vai ấy là của họ, không phụ thuộc vào chức vụ cũ hay tiền bạc.
Tuy vậy câu lạc bộ không hợp với mọi người. Người thích yên tĩnh, ngại đông có thể thấy mệt. Điều đó bình thường; bài này cũng nói cả cách tham gia nhẹ nhàng và khi nào nên dừng.
Các loại câu lạc bộ thường gặp và hợp với ai
Ở phần lớn phường, xã đều có hội người cao tuổi và vài câu lạc bộ trực thuộc. Dưới đây là những loại hay gặp, tên gọi mỗi nơi có thể khác.
| Loại câu lạc bộ | Hoạt động chính | Hợp với ai | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Dưỡng sinh, thể dục nhẹ | Tập buổi sáng ở công viên, nhà văn hoá | Người muốn vận động đều, thích dậy sớm | Hỏi bác sĩ nếu có bệnh khớp, tim mạch |
| Đi bộ, đạp xe | Đi theo nhóm vài buổi mỗi tuần | Người còn khoẻ, thích ngoài trời | Chọn nhóm đi đúng tốc độ của mình |
| Thơ, văn | Đọc, bình, sáng tác, in tập thơ chung | Người thích chữ, thích chia sẻ cảm xúc | Có nhóm khắt khe, có nhóm thoải mái |
| Hát, nhạc | Hát karaoke, hát dân ca, đàn hát | Người thích biểu diễn, thích đông vui | Giờ giấc có khi muộn, ồn |
| Cờ tướng, cờ vua | Đánh cờ, giao lưu với nhóm khác | Người thích suy nghĩ, ít nói | Dễ ngồi lâu, nên đứng dậy đi lại |
| Trồng cây, làm vườn chung | Chăm vườn ở khu dân cư, trao đổi giống | Người thích làm tay chân, yên tĩnh | Cẩn thận khi cúi, mang vác |
Không cần chọn một. Nhiều người tham gia một câu lạc bộ vận động buổi sáng và một câu lạc bộ sở thích buổi chiều, vừa giữ sức khoẻ vừa có bạn tâm giao. Hai là đủ; nhiều hơn dễ thành chạy sô.
Tìm câu lạc bộ ở đâu
Câu lạc bộ người cao tuổi ít khi quảng cáo. Cách tìm hiệu quả là hỏi trực tiếp ở những nơi sau:
- Chi hội người cao tuổi ở tổ dân phố, thôn xóm. Đây là đầu mối biết hết các nhóm trong phường, xã. Hỏi tổ trưởng dân phố để được giới thiệu.
- Nhà văn hoá phường, xã. Lịch sinh hoạt các nhóm thường được dán ở bảng tin; đến vào buổi chiều là gặp người phụ trách.
- Công viên, bờ sông lúc sáng sớm. Đi một vòng là thấy nhóm dưỡng sinh, nhóm đi bộ. Đứng xem vài buổi, rồi hỏi người đứng đầu hàng.
- Hội cựu chiến binh, hội cựu giáo chức, hội đồng hương. Nhiều hội có câu lạc bộ riêng cho hội viên đã nghỉ hưu.
- Bạn bè, hàng xóm. Rủ một người quen đi cùng buổi đầu làm việc bước vào nhóm lạ dễ hơn nhiều.
Nếu ở nông thôn, hoạt động thường gắn với chi hội người cao tuổi ở thôn và ngày sinh hoạt định kỳ hằng tháng. Ở thành phố, nhóm nhiều hơn nhưng phân tán; đi hỏi hai ba nơi là có lựa chọn.
Ba buổi đầu nên làm gì
Ba buổi đầu giống như đi thử, không ai bắt bạn cam kết. Một cách đi gợi ý:
- Buổi một: đến sớm mười phút, chào người phụ trách, nói mình muốn tham gia thử. Chủ yếu quan sát: không khí thế nào, mọi người nói chuyện ra sao, có ai bị bỏ rơi không.
- Buổi hai: tham gia hoạt động chính, nhưng chưa nhận vai gì. Làm quen với hai ba người ngồi gần, hỏi họ đến nhóm bao lâu, thích gì ở nhóm.
- Buổi ba: thử một phần việc nhỏ, như giúp xếp ghế, chia nước. Để ý cảm giác của mình sau buổi về nhà: nhẹ nhõm hay mệt mỏi.
- Sau buổi ba: tự hỏi mình có mong đến buổi tiếp theo không. Nếu có, đăng ký chính thức. Nếu chưa chắc, đi thêm hai buổi nữa. Nếu không, cảm ơn và thử nhóm khác.
Đừng vội kết luận từ một buổi. Buổi đầu ở đâu cũng hơi ngượng. Nhưng nếu đến buổi thứ năm mà vẫn thấy mình là người ngoài, thì đó là dấu hiệu nhóm không hợp, không phải lỗi của bạn.
Những chuyện tế nhị trong sinh hoạt nhóm
Chuyện đóng góp tiền. Hầu hết câu lạc bộ có quỹ nhỏ cho nước uống, thăm hỏi ốm đau, liên hoan cuối năm. Hỏi rõ mức đóng và cách chi từ đầu. Nếu thấy khoản góp tăng dần, hoặc được rủ góp tiền cho việc làm ăn của cá nhân trong nhóm, nên thận trọng.
Chuyện bè nhóm. Nhóm đông dễ chia thành nhóm nhỏ. Người mới nên giữ quan hệ đều với mọi người, tránh nói chuyện sau lưng, không đứng về phe nào trong các mâu thuẫn cũ.
Chuyện chức danh. Một số người về hưu vẫn quen vị trí lãnh đạo, muốn làm chủ nhiệm, phó chủ nhiệm. Nếu được mời giữ việc, nhận khi thật sự có thời gian. Nếu không, làm thành viên cũng đủ vui.
Chuyện mời mua hàng. Có những buổi gặp mặt, hội thảo sức khoẻ miễn phí cho người già thực chất là để bán sản phẩm. Câu lạc bộ đàng hoàng không ép thành viên mua gì. Gặp tình huống này, hỏi con cháu trước khi quyết định.
Khi nào nên rút lui hoặc chuyển nhóm
Rút lui không phải thất bại. Sở thích đổi theo tuổi, sức khoẻ đổi theo năm. Người từng đi bộ năm cây số có thể đến lúc chỉ đi được một cây; chuyển sang nhóm dưỡng sinh nhẹ hơn là quyết định đúng.
Một vài dấu hiệu nên cân nhắc: bạn thấy căng thẳng trước mỗi buổi thay vì mong chờ; nhóm có mâu thuẫn kéo dài làm buổi sinh hoạt nặng nề; hoạt động vượt quá sức khoẻ hiện tại; khoản đóng góp khiến bạn khó xử; hoặc đơn giản là bạn không còn thích hoạt động đó nữa.
Khi rút, báo với người phụ trách, cảm ơn nhóm, giữ liên lạc với vài người mình quý. Nhiều người rời nhóm vẫn giữ được bạn từ nhóm ấy suốt nhiều năm. Sau đó dành vài tuần tìm hiểu nhóm mới, đừng ở nhà quá lâu vì càng lâu càng ngại bước ra.
Có một trường hợp nên rút ngay, không cần chờ: khi nhóm gây áp lực bạn bỏ tiền vào việc làm ăn, mua sản phẩm, hoặc ký giấy tờ mà bạn không hiểu rõ. Lúc đó, nói với con cháu hoặc người tin cậy trước, rồi mới trả lời nhóm. Một câu lạc bộ đúng nghĩa không bao giờ đặt thành viên vào thế khó như vậy.
Một ví dụ: ba lần thử mới tìm được nhóm hợp
Ông Khánh, 62 tuổi ở Quảng Ninh, nghỉ hưu sau gần bốn mươi năm làm kỹ sư mỏ. Tháng đầu, ông theo bạn cũ vào câu lạc bộ hát. Không khí vui nhưng ông không thích hát, ngồi nghe ba buổi thấy mỏi, lại ngại vì ai cũng bắt ông lên một bài.
Lần thứ hai, ông thử nhóm đi bộ ven sông. Ông thích ngoài trời, nhưng nhóm đi nhanh, đầu gối ông không theo kịp, đến tuần thứ hai thì đau. Ông rút, báo trước, vẫn giữ số điện thoại vài người.
Lần thứ ba, một người trong nhóm đi bộ rủ ông sang câu lạc bộ cờ tướng ở nhà văn hoá phường. Ông vốn thích tính toán, lại ít nói. Sau một tháng, ông giữ sổ giải cờ hằng quý cho nhóm, mỗi chiều thứ Ba và thứ Sáu đều đi. Ông nói nếu dừng ở lần thử đầu tiên, có lẽ ông đã kết luận mình không hợp với câu lạc bộ nào.
Bài học từ ông Khánh: một nhóm không hợp không có nghĩa mọi nhóm đều không hợp. Mỗi lần thử, dù không ở lại, vẫn cho thêm vài người quen, và có khi chính họ dẫn bạn tới đúng chỗ.
Con cháu có thể giúp gì
Con cháu thường mừng khi bố mẹ có câu lạc bộ, nhưng sự hỗ trợ không nên dừng ở đó. Vài việc nhỏ có tác dụng lớn: đưa đón buổi đầu nếu nhóm ở xa, ghi lịch sinh hoạt của bố mẹ để không xếp việc trùng, hỏi chuyện nhóm trong bữa cơm, đến xem một buổi biểu diễn văn nghệ cuối năm của bố mẹ.
Ngược lại, nên để ý vài điều: bố mẹ về nhà mệt quá sức, thường xuyên chi tiền cho nhóm, nói nhiều về một sản phẩm sức khoẻ được giới thiệu ở buổi gặp. Hỏi nhẹ nhàng, tránh phán xét. Câu "mẹ thấy nhóm vui không, có ai làm mẹ khó chịu không" dễ mở chuyện hơn câu "mẹ đừng đi nữa".
Nếu bố mẹ ngại đi vì sợ không quen ai, con cháu có thể hỏi giúp một người quen đã tham gia, nhờ họ rủ bố mẹ đi cùng. Một lời mời từ người cùng tuổi thường có sức nặng hơn lời khuyên của con.
Câu hỏi thường gặp
Câu lạc bộ người cao tuổi có mất phí không?
Phần lớn câu lạc bộ ở phường, xã chỉ thu một khoản quỹ nhỏ cho nước uống, thăm hỏi, liên hoan. Mức đóng mỗi nơi một khác, nên hỏi rõ từ đầu và cẩn trọng nếu bị mời góp tiền cho việc làm ăn cá nhân.
Làm sao tìm câu lạc bộ người cao tuổi gần nhà?
Hỏi chi hội người cao tuổi ở tổ dân phố hoặc thôn, xem lịch ở nhà văn hoá phường, xã, hoặc đi một vòng công viên lúc sáng sớm. Hội cựu chiến binh, hội cựu giáo chức cũng thường có câu lạc bộ riêng.
Người ít nói, ngại đông có nên tham gia câu lạc bộ không?
Có thể, nếu chọn nhóm nhỏ, hoạt động tập trung vào việc làm như cờ, làm vườn, đọc sách hơn là giao lưu. Đi cùng một người quen buổi đầu và tham gia ở mức mình thấy thoải mái.
Tham gia mấy câu lạc bộ là vừa?
Một đến hai câu lạc bộ là vừa với phần lớn người lớn tuổi, ví dụ một nhóm vận động buổi sáng và một nhóm sở thích. Tham gia nhiều hơn dễ thành chạy theo lịch, mệt và không gắn bó được nhóm nào.
Có bệnh mạn tính có tham gia câu lạc bộ dưỡng sinh được không?
Nhiều người có bệnh mạn tính vẫn tập được, nhưng nên hỏi bác sĩ điều trị về động tác và cường độ phù hợp. Báo người hướng dẫn tình trạng của mình và dừng ngay nếu thấy chóng mặt, khó thở, đau ngực.
Rời câu lạc bộ thế nào cho khéo?
Báo với người phụ trách, nói lý do ngắn gọn như sức khoẻ hay thay đổi lịch, cảm ơn mọi người đã sinh hoạt cùng. Giữ liên lạc với vài người bạn quý để mối quan hệ không mất theo.