HauVan.comHậu Vận
Chuẩn bị nghỉ hưu

Chuẩn bị nghỉ hưu trước 5 năm: việc cần làm theo từng năm

Lộ trình năm năm trước ngày nghỉ hưu: năm nào soát giấy tờ, năm nào thử nhịp sống mới, năm cuối bàn giao gì, và những chỗ người sắp nghỉ hay chuẩn bị sai.

Middle-aged Vietnamese man in a short-sleeved shirt watering potted plants on a narrow city balcony at early morning, seen from behind, soft amber light, medium shot

Chuẩn bị nghỉ hưu nên bắt đầu khoảng năm năm trước ngày nghỉ, mỗi năm làm một nhóm việc: hai năm đầu soát giấy tờ, nợ nần và sức khoẻ; hai năm giữa thử dần nhịp sống mới; năm cuối lo thủ tục và bàn giao. Chia như vậy để không có năm nào quá tải và mọi sai sót trong hồ sơ còn kịp sửa.

Phần lớn người đi làm chỉ thật sự nghĩ tới nghỉ hưu khi còn vài tháng. Lúc ấy những việc cần thời gian, như sửa thông tin sai trên sổ bảo hiểm xã hội, trả dứt khoản nợ, tập một thói quen vận động, hay tìm hiểu một công việc nhẹ sau hưu, đều bị dồn lại cùng lúc. Dưới đây là lộ trình theo từng năm, kèm những chỗ hay sai và những việc không cần làm vội.

Vì sao nên bắt đầu từ năm năm, không phải năm cuối

Năm năm không phải con số thần kỳ, chỉ là khoảng đủ dài để những việc chậm kịp chín. Sửa một tháng đóng bảo hiểm bị thiếu ở công ty cũ có khi phải liên hệ lại đơn vị đã giải thể, xin xác nhận, chờ cơ quan bảo hiểm xã hội xử lý. Tập cho cơ thể quen đi bộ đều đặn cũng mất vài tháng mới thành nếp. Một người muốn sau hưu dạy kèm hay làm cố vấn cần vài năm để người khác biết mình còn nhận việc.

Lý do thứ hai là tâm lý. Khi ngày nghỉ còn xa, người ta bàn chuyện nghỉ hưu bình thản, như bàn một kế hoạch. Khi chỉ còn một hai tháng, chuyện ấy dễ chạm tự ái, nhất là với người từng giữ chức vụ. Ông Hải 58 tuổi ở Huế, kế toán trưởng một doanh nghiệp, kể rằng ông đã định chuẩn bị sớm nhưng cứ hoãn vì công việc cuối năm; tới lúc nhận quyết định thì vừa lo quyết toán, vừa lo hồ sơ hưu, vừa lo bàn giao, ba việc chồng lên nhau.

Lý do thứ ba là để vợ chồng, con cái cùng biết trước. Nghỉ hưu thay đổi nếp sống của cả nhà, không chỉ của người nghỉ. Nói từ sớm giúp mọi người có thời gian điều chỉnh, thay vì một ngày ông bỗng ở nhà cả ngày và ai cũng lúng túng.

Lộ trình năm năm, mỗi năm một việc chính

Bảng dưới chia việc theo năm tính ngược từ ngày dự kiến nghỉ. Không cần làm đúng từng ô; mục đích là mỗi năm có một trọng tâm rõ ràng thay vì làm lẻ tẻ.

Thời điểmTrọng tâmViệc cụ thểDấu hiệu đã xong
Năm thứ năm trướcNhìn lại giấy tờTra quá trình đóng bảo hiểm xã hội, đối chiếu tên, ngày sinh, các đơn vị đã làmCó bản tra cứu, thông tin khớp với giấy tờ tuỳ thân
Năm thứ tư trướcNợ và sức khoẻLên kế hoạch trả dứt các khoản nợ; khám tổng quát theo lời dặn bác sĩ; bắt đầu một môn vận độngBiết rõ còn nợ bao nhiêu tháng; có thói quen tập ít nhất ba buổi mỗi tuần
Năm thứ ba trướcThử nhịp sống mớiDùng ngày phép để sống thử vài ngày như người đã nghỉ; tìm một sở thích hay việc nhẹ muốn làm sau hưuGhi được những gì mình thích, những gì thấy trống
Năm thứ hai trướcChuẩn bị người kế nhiệmBắt đầu kèm người sẽ thay mình; viết lại quy trình; bàn với vợ hoặc chồng về chia việc nhàNgười kế nhiệm tự làm được phần lớn việc thường ngày
Năm cuốiThủ tục và rời cơ quanHỏi bộ phận nhân sự về hồ sơ hưu; chuẩn bị tài khoản nhận lương hưu; bàn giao chính thứcHồ sơ đã nộp, có lịch nhận lương hưu tháng đầu

Người làm nghề tự do hay buôn bán nhỏ không có bộ phận nhân sự lo giúp thì nên dời mọi việc giấy tờ lên sớm hơn một năm, vì tự đi hỏi và tự nộp luôn mất thời gian hơn người có cơ quan đứng ra.

Năm thứ năm và thứ tư: soát lại sổ sách và thân thể

Tra quá trình đóng bảo hiểm xã hội trước tiên. Đây là việc dễ bị bỏ qua nhất nhưng sai sót ở đây ảnh hưởng thẳng tới lương hưu. Xem có giai đoạn nào bị trống, tên đơn vị nào không đúng, mức đóng có khớp với những gì bạn nhớ. Thấy lệch thì mang giấy tờ tới cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang đóng để hỏi cách điều chỉnh.

Ghi danh sách mọi khoản nợ. Kể cả khoản vay người quen, khoản mua trả góp, khoản đứng tên giúp người khác. Mục tiêu là tới ngày nghỉ không còn khoản phải trả hằng tháng nào lớn, vì thu nhập sau hưu thường thấp hơn lương đang làm.

Khám sức khoẻ theo lời dặn của bác sĩ, không tự đoán. Năm năm là đủ để chữa dứt một chuyện răng miệng, thay một cặp kính hợp hơn, hay kiểm soát một chỉ số đang cao. Hỏi bác sĩ: với tình trạng hiện tại, những năm tới cần theo dõi gì và bao lâu khám lại một lần.

Chọn một môn vận động và giữ nó. Đi bộ, bơi, dưỡng sinh, đạp xe đều được, miễn là làm được lâu dài. Người tập đều từ khi còn đi làm thường giữ được nếp ấy sau hưu; người đợi nghỉ rồi mới tập thì hay bỏ dở.

Năm thứ ba và thứ hai: tập dần cho nhịp sống mới

Hai năm giữa là lúc chuyển dần sự chú ý từ cơ quan sang đời sống sau này. Cách thực tế nhất là dùng ngày phép năm để sống thử: nghỉ một tuần liền mà không đi du lịch, ở nhà và sống như người đã nghỉ hưu. Ghi lại mỗi ngày làm gì, lúc nào thấy dễ chịu, lúc nào thấy trống. Ông Hải thử như vậy và nhận ra buổi sáng ông ổn, nhưng từ ba giờ chiều trở đi thì không biết làm gì; đó là thông tin quý để lên kế hoạch.

Cũng trong hai năm này, nên thử một việc mình muốn làm sau hưu ở quy mô nhỏ. Muốn dạy kèm thì nhận một hai học trò cuối tuần. Muốn trồng rau thì làm vài thùng trên sân thượng. Muốn tham gia hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi hay câu lạc bộ thơ thì đi dự một buổi. Có nhiều thứ nghe hay nhưng làm thật mới biết không hợp, và biết sớm thì đỡ tiếc.

Với người có vợ hoặc chồng, đây là lúc bàn chuyện chia việc nhà và thời gian riêng. Người đã ở nhà lâu thường có nếp riêng, người mới về dễ vô tình làm đảo lộn nếp ấy. Bàn trước khi xảy ra bao giờ cũng nhẹ nhàng hơn sửa sau khi đã giận nhau.

Năm cuối: giấy tờ, bàn giao và ngày rời cơ quan

Năm cuối nhiều việc nhất, vì vậy nên đi theo thứ tự. Gợi ý trình tự dưới đây cho người đang làm ở cơ quan, doanh nghiệp có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc:

  1. Khoảng sáu tháng trước: hỏi bộ phận nhân sự về thời điểm dự kiến nghỉ, hồ sơ hưu do đơn vị lập hay mình tự nộp, cần chuẩn bị những giấy tờ gì.
  2. Khoảng bốn tháng trước: chốt người kế nhiệm, lập danh sách việc đang dở và hẹn ngày bàn giao từng phần.
  3. Khoảng ba tháng trước: chuẩn bị tài khoản nhận lương hưu hoặc hỏi cách nhận tại điểm chi trả; kiểm tra số căn cước, số điện thoại, địa chỉ cư trú trên hồ sơ đã đúng chưa.
  4. Tháng cuối: bàn giao chính thức có biên bản, trả lại tài sản, thẻ, con dấu, mật khẩu hệ thống; nhận lại giấy tờ cá nhân đơn vị đang giữ.
  5. Sau ngày nghỉ: theo dõi tới khi nhận được lương hưu tháng đầu; nếu quá hẹn chưa thấy thì hỏi lại đơn vị cũ và cơ quan bảo hiểm xã hội.

Mốc thời gian trên chỉ để tham khảo. Quy định về hồ sơ và thời hạn có thể thay đổi, nên câu trả lời chính xác nhất luôn là của cơ quan bảo hiểm xã hội nơi bạn đóng.

Những chỗ hay sai khi chuẩn bị nghỉ hưu

Chỉ lo tiền mà quên lo ngày. Nhiều người tính kỹ thu nhập sau hưu nhưng không nghĩ một ngày mười sáu tiếng thức sẽ làm gì. Kết quả là đủ tiền mà vẫn thấy bức bối.

Hứa hẹn quá nhiều với con cái. Vừa nghỉ đã nhận trông cháu cả tuần, đưa đón, nấu ăn cho hai nhà. Nên thử vài tháng rồi mới hứa lâu dài, để biết sức mình tới đâu.

Đợi nghỉ rồi mới tìm việc làm thêm. Lúc còn đi làm, mạng lưới quen biết còn rộng; nghỉ vài tháng là người ta quên. Muốn làm thêm thì nên gieo từ hai ba năm trước.

Giấu kế hoạch với người bạn đời. Một người âm thầm định về quê, người kia định ở lại phố gần con. Không bàn sớm thì tới lúc nghỉ thành chuyện căng thẳng thay vì chuyện vui.

Tự tính tuổi nghỉ và số năm đóng theo trí nhớ. Quy định về tuổi nghỉ hưu đang theo lộ trình điều chỉnh, số năm đóng tối thiểu cũng có thay đổi theo luật mới. Nghe đồng nghiệp nói rồi suy ra cho mình rất dễ lệch vài tháng, có khi cả năm. Cách chắc nhất là hỏi bộ phận nhân sự và cơ quan bảo hiểm xã hội, ghi lại câu trả lời kèm ngày hỏi.

Những việc không cần làm vội

Chuẩn bị kỹ không có nghĩa là làm hết mọi thứ trước ngày nghỉ. Có vài việc nên để sau, khi đã sống thật trong nhịp mới một thời gian:

  • Sửa lớn hay xây lại nhà: đợi ở nhà nhiều hơn một thời gian mới biết thật sự cần gì, phòng nào dùng nhiều.
  • Mua sắm đồ đạc cho thú vui mới như bộ dụng cụ câu cá đắt tiền, đàn, máy may: thử bằng đồ mượn hoặc đồ rẻ trước.
  • Chuyển hẳn về quê hay sang nhà con: nên ở thử vài tuần, vài tháng rồi mới quyết.
  • Nhận lời làm cho một nơi ngay ngày hôm sau: cho mình vài tuần nghỉ thật để biết mình muốn gì.
  • Chia hết tài sản cho con: đây là quyết định lớn, nên bàn kỹ với người có chuyên môn và cả nhà, không làm trong cảm xúc ngày chia tay cơ quan.

Nguyên tắc chung là việc gì đổi được, sửa được thì làm sau cũng không muộn; việc gì cần thời gian dài để có kết quả, như hồ sơ bảo hiểm, nợ, sức khoẻ, thì làm sớm.

Câu hỏi thường gặp

Nghỉ hưu nên chuẩn bị trước bao nhiêu năm là vừa?

Khoảng năm năm là đủ để sửa sai sót trong hồ sơ bảo hiểm, trả dứt nợ và tập thói quen mới. Nếu chỉ còn một hai năm thì vẫn làm được, nhưng nên ưu tiên giấy tờ và nợ trước.

Sắp nghỉ hưu thì việc đầu tiên nên làm là gì?

Tra lại quá trình đóng bảo hiểm xã hội và đối chiếu với giấy tờ tuỳ thân. Sai sót ở đây ảnh hưởng thẳng tới lương hưu và cần thời gian để điều chỉnh, nên làm trước mọi việc khác.

Làm sao biết chính xác ngày mình đủ điều kiện nghỉ hưu?

Quy định về tuổi nghỉ hưu và số năm đóng có lộ trình thay đổi theo từng năm, nên không nên tự tính theo trí nhớ. Hãy hỏi bộ phận nhân sự nơi làm việc hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang đóng.

Có nên nói với con cái về kế hoạch nghỉ hưu sớm không?

Nên nói từ khi còn vài năm. Nghỉ hưu thay đổi nếp sống cả nhà, nhất là chuyện trông cháu, ở chung hay ở riêng. Nói sớm giúp mọi người có thời gian điều chỉnh và tránh hứa hẹn vội.

Người làm nghề tự do có cần lộ trình như vậy không?

Càng cần hơn, vì không có bộ phận nhân sự làm hồ sơ giúp. Nên dời mọi việc giấy tờ lên sớm hơn và tự hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về quyền lợi của mình, nhất là nếu đang đóng tự nguyện.

Năm cuối trước khi nghỉ hưu có nên nhận thêm dự án mới không?

Chỉ nên nhận nếu dự án kết thúc trước ngày nghỉ hoặc có người tiếp quản rõ ràng. Nhận việc dở dang rồi để lại cho người sau thường gây khó cho cả hai bên và làm việc bàn giao rối hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138