Bạn bè thưa dần sau tuổi 55 là chuyện gần như ai cũng gặp, vì nghỉ việc mất đồng nghiệp, chuyển nhà theo con, sức khoẻ khiến ngại đi; nhưng tình bạn tuổi già giữ được và kết mới được nếu chủ động hơn hồi trẻ. Hồi trẻ bạn bè đến tự nhiên qua trường lớp, cơ quan. Về già, phải tự tạo ra những dịp gặp lặp lại.
Bài này không bàn chuyện cô đơn nói chung, mà tập trung vào tình bạn: vì sao bạn bè rơi rụng, cách giữ những người bạn cũ đáng giữ, những chỗ người lớn tuổi thường gặp bạn mới, các bước làm quen khi đã mấy chục năm không phải tự giới thiệu mình, và những thói quen làm tình bạn tuổi già rạn nứt mà ít ai để ý.
Vì sao bạn bè thưa dần sau tuổi 55
Phần lớn tình bạn tuổi trưởng thành được giữ bởi một khung chung: cùng cơ quan, cùng khu phố, con học cùng trường. Khi khung đó mất đi, như nghỉ hưu, chuyển nhà hay con cái lớn, tình bạn không tự nhiên chết nhưng mất chỗ để gặp. Vài tháng không gặp thành vài năm, rồi ngại gọi vì lâu quá.
Sức khoẻ cũng làm bạn bè xa nhau. Người đau khớp ngại đi xa, người nghe kém ngại chỗ đông, người phải chăm vợ hoặc chồng ốm không còn thời gian. Thêm vào đó, nhiều người về già chuyển lên thành phố ở với con, rời hẳn mạng lưới quen biết mấy chục năm ở quê, và thấy khó bắt đầu lại ở khu chung cư nơi chẳng ai chào ai.
Một lý do ít được nói ra là lòng tự trọng. Người đã từng có vị trí ở cơ quan thấy ngượng khi phải chủ động làm quen ở câu lạc bộ phường. Người kém may hơn bạn cũ về con cái, tiền bạc thì ngại gặp vì sợ bị so. Nhận ra những lý do này giúp bạn biết mình đang tránh điều gì, và quyết định có đáng tránh không.
Tình bạn tuổi già khác tuổi trẻ ở đâu
So sánh dưới đây giúp đặt kỳ vọng cho đúng, tránh tìm kiếm ở tuổi 65 một kiểu tình bạn chỉ có ở tuổi 20.
| Khía cạnh | Hồi trẻ | Khi về già |
|---|---|---|
| Cách gặp bạn | Tự nhiên qua trường, cơ quan | Phải tự tạo dịp gặp lặp lại |
| Số lượng bạn | Nhiều, rộng | Ít hơn nhưng chọn lọc hơn |
| Điều gắn kết | Cùng mục tiêu, cùng tuổi | Cùng nhịp sống, cùng sở thích, cùng nỗi lo |
| Thời gian rảnh | Ít | Nhiều hơn, nhưng sức khoẻ giới hạn |
| Điều cần tránh | Ganh đua sự nghiệp | So sánh con cái, tiền hưu, bệnh tật |
| Giá trị lớn nhất | Vui chơi, giúp đỡ công việc | Có người hiểu mình, có người để ý khi mình vắng mặt |
Dòng cuối đáng chú ý. Ở tuổi già, một người bạn hay đi bộ cùng buổi sáng thường là người đầu tiên nhận ra bạn ốm, trước cả con cái ở xa. Tình bạn lúc này không chỉ là chuyện vui mà còn là một lớp an toàn.
Giữ những người bạn cũ đáng giữ
Chủ động trước, đừng đợi. Ở tuổi này ai cũng ngại làm phiền, nên nếu ai cũng đợi người kia gọi thì không ai gọi. Một tin nhắn hỏi thăm sau vài năm im lặng hiếm khi bị đón nhận lạnh nhạt.
Biến gặp gỡ thành lịch cố định. Cà phê sáng thứ Năm, đi bộ chiều chủ nhật, ăn cơm với nhóm cũ ngày đầu tháng. Lịch cố định bỏ được phần khó nhất là hẹn hò từng lần.
Thăm khi bạn ốm. Đây là lúc tình bạn được nhớ lâu nhất. Một lần ghé thăm ngắn, một cuộc gọi khi bạn nằm viện có giá trị hơn nhiều bữa tiệc.
Họp lớp, họp cơ quan cũ: đi, nhưng chọn người để giữ. Họp đông người thường ồn và nặng chuyện so sánh. Dùng những dịp đó để tìm lại vài người hợp, rồi hẹn gặp riêng sau.
Chấp nhận rằng có tình bạn đã hết. Có người bạn cũ giờ chỉ khoe, chỉ than, hoặc chỉ liên lạc khi cần vay tiền. Buông những mối đó không có gì sai, để dành sức cho những người khiến bạn thấy dễ chịu.
Chỗ người lớn tuổi thường gặp bạn mới
Điểm chung của những chỗ dưới đây là có lịch lặp lại: gặp cùng một nhóm người nhiều lần, đó là điều kiện để người lạ thành người quen.
- Nhóm tập dưỡng sinh, đi bộ, thái cực quyền ở công viên hoặc sân chung cư buổi sáng sớm.
- Hội người cao tuổi, chi hội cựu chiến binh, cựu giáo chức ở phường, xã.
- Câu lạc bộ thơ, hát, cờ tướng, cầu lông, bóng bàn của khu dân cư hoặc nhà văn hoá.
- Lớp học ngắn như vẽ, đàn, tiếng Anh, dùng điện thoại thông minh dành cho người lớn tuổi.
- Nhóm làm vườn chung, nhóm trồng cây cảnh, nhóm đi chợ sớm ở khu mình.
- Hoạt động giúp đỡ ở khu dân cư như dạy chữ cho trẻ, quét dọn đường làng, trông xe cho đám hiếu hỉ.
Nếu bạn vừa chuyển lên thành phố ở với con, nơi dễ bắt đầu nhất thường là nhóm tập buổi sáng ở sân chung cư. Đứng tập ở hàng sau vài buổi, rồi hỏi một câu đơn giản về động tác, là đủ để có người chào mình vào ngày hôm sau.
Các bước làm quen khi đã lâu không kết bạn
Nhiều người lớn tuổi đã vài chục năm không phải tự giới thiệu mình với người lạ. Đi từng bước nhỏ giúp bớt ngượng.
- Chọn một hoạt động có lịch lặp lại và cam kết đi đều ít nhất hai tháng, kể cả khi mấy buổi đầu chẳng nói chuyện với ai.
- Đến sớm vài phút hoặc ở lại sau buổi một chút, vì đó là lúc người ta nói chuyện ngoài lề.
- Bắt đầu bằng câu hỏi nhỏ về hoạt động chung, như hỏi chỗ mua dụng cụ, hỏi lịch tập tuần sau.
- Nhớ tên người mình đã nói chuyện, lần sau gọi tên khi chào.
- Sau vài lần gặp, rủ một người đi uống nước sau buổi, chỉ một người, không rủ cả nhóm.
- Giữ những gì hứa: đã hẹn mang hạt giống cho người ta thì mang, đã nói sẽ đi thì đi.
Không cần trở thành người hoạt bát. Ở tuổi này, người đáng tin và đều đặn thường được quý hơn người nói hay.
Bạn bè trên mạng: lợi và chỗ cần cẩn thận
Điện thoại thông minh giúp người lớn tuổi nối lại với bạn cũ ở xa, tham gia nhóm cùng sở thích, xem ảnh cháu của bạn bè, gọi video thay cho những chuyến đi không còn sức. Với người đi lại khó, nhóm trò chuyện trên mạng có thể là cầu nối quan trọng với bên ngoài.
Mặt trái là mạng cũng là nơi kẻ gian nhắm tới người già. Kiểu hay gặp là giả làm bạn cũ, người quen lâu năm hoặc người mới quen thân mật, sau vài tuần trò chuyện thì xin vay tiền, nhờ nhận hộ quà, rủ góp vốn làm ăn. Một nguyên tắc đơn giản nên dặn bố mẹ: bất kỳ ai trên mạng hỏi tiền, dù là ai, cũng phải gọi điện trực tiếp bằng số đã biết từ trước để xác nhận, và hỏi ý con trước khi chuyển.
Một chỗ cần cẩn thận khác là để mạng thay hết những lần gặp thật. Thả tim ảnh của nhau không thay được một buổi uống trà. Dùng mạng để hẹn gặp, để giữ liên lạc giữa những lần gặp, chứ đừng để nó thành lý do không cần gặp nữa.
Con cái giúp bố mẹ giữ và có thêm bạn thế nào
Con cái thường lo cho sức khoẻ và tiền bạc của bố mẹ mà quên rằng bạn bè cũng là một phần của sức khoẻ. Vài việc nhỏ con làm được:
- Hỏi tên những người bạn bố mẹ hay nhắc, và hỏi thăm họ khi gặp, để bố mẹ thấy bạn mình được con tôn trọng.
- Đưa đón bố mẹ tới buổi họp lớp, buổi sinh hoạt hội nếu bố mẹ không còn tự đi xa được.
- Khi đón bố mẹ lên thành phố, tìm trước nhóm tập buổi sáng, câu lạc bộ người cao tuổi gần nhà và đi cùng bố mẹ buổi đầu.
- Mời bạn của bố mẹ tới nhà ăn cơm, thay vì chỉ mời họ hàng.
- Dạy bố mẹ gọi video và nhắn tin cho bạn cũ, đồng thời dặn kỹ nguyên tắc không chuyển tiền theo lời nhắn.
- Đừng giữ bố mẹ ở nhà chỉ để trông cháu tới mức bố mẹ không còn thời gian gặp ai.
Bà Thu 67 tuổi chuyển từ Nghệ An vào Đồng Nai ở với con gái. Ba tháng đầu bà chỉ ở trong nhà, ít nói hẳn. Con gái đưa bà xuống sân tập dưỡng sinh mấy buổi sáng liền, đứng cùng bà ở hàng sau. Tới tháng thứ năm, bà có một nhóm bạn đi chợ chung, và bắt đầu có những buổi sáng bận tới mức con muốn gặp phải hẹn.
Những thói quen làm tình bạn tuổi già rạn nứt
Khoe con cháu quá nhiều. Người nghe có thể đang buồn chuyện con mình. Kể vừa phải và hỏi lại chuyện của bạn.
So lương hưu, so nhà, so tiền. Đây là chủ đề nhanh nhất để tạo khoảng cách. Tình bạn tuổi già sống được lâu khi những chuyện này được để ngoài bàn trà.
Chỉ kể bệnh. Chia sẻ về sức khoẻ là bình thường, nhưng nếu mỗi lần gặp chỉ là danh sách bệnh và thuốc, người khác sẽ thấy nặng nề. Kể thêm điều vui trong tuần.
Vay mượn tiền giữa bạn bè. Nhiều tình bạn mấy chục năm vỡ vì một khoản vay không trả được. Nếu muốn giúp bạn, chỉ đưa số tiền mình sẵn sàng không lấy lại.
Nói chuyện người vắng mặt. Nhóm nào hay nói xấu người vắng mặt thì ai cũng ngại vắng mặt. Một nhóm bạn an toàn là nhóm mà ai nghỉ một buổi cũng không lo bị đem ra bàn.
Giận lâu vì chuyện nhỏ. Tuổi già ai cũng có lúc khó tính, nói một câu lỡ lời. Để một câu nói làm mất người bạn mấy chục năm là thiệt cho cả hai. Gọi lại trước, dù mình không sai hẳn, thường là cách giữ bạn nhanh nhất ở tuổi này, vì thời gian để làm lành không còn nhiều như hồi trẻ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao về già lại khó kết bạn mới?
Vì không còn khung gặp gỡ tự nhiên như cơ quan, trường lớp, thêm sức khoẻ hạn chế, chuyển nhà theo con và tâm lý ngại làm quen. Cách gỡ là tham gia những hoạt động có lịch lặp lại để gặp cùng một nhóm người nhiều lần.
Người cao tuổi có thể kết bạn ở đâu?
Ở nhóm tập buổi sáng, hội người cao tuổi phường xã, câu lạc bộ thơ, hát, cờ của khu dân cư, lớp học ngắn cho người lớn tuổi, nhóm làm vườn hoặc các hoạt động giúp đỡ trong khu phố.
Làm sao giữ liên lạc với bạn cũ khi về già?
Chủ động nhắn hỏi thăm trước, biến gặp gỡ thành lịch cố định như cà phê sáng hàng tuần, thăm bạn khi ốm, và dùng điện thoại để giữ liên lạc giữa những lần gặp thật.
Bố mẹ già kết bạn trên mạng có an toàn không?
Có thể an toàn nếu dặn kỹ một nguyên tắc: ai trên mạng hỏi vay tiền, nhờ nhận quà hay rủ góp vốn đều phải gọi xác nhận bằng số đã biết từ trước và hỏi ý con trước khi chuyển tiền.
Có nên cho bạn bè tuổi già vay tiền không?
Chỉ nên đưa số tiền mình sẵn sàng không lấy lại, vì một khoản vay không trả được rất dễ làm vỡ tình bạn lâu năm. Nếu không thể, từ chối nhẹ nhàng và giúp bằng cách khác như hỏi thăm, đưa đi khám.