HauVan.comHậu Vận
Sống có ý nghĩa nửa sau cuộc đời

Làm tình nguyện sau tuổi 60: chọn việc hợp sức, hợp tính và giữ được lâu

Muốn làm tình nguyện sau tuổi 60 nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Cách chọn việc hợp sức khoẻ, thử ba tháng, giữ ranh giới về tiền và thời gian.

Two grey-haired Vietnamese women sorting donated warm clothes into cardboard boxes at a community hall, seen from behind, wide shot, soft morning window light, muted earth tones

Làm tình nguyện sau tuổi 60 hợp nhất khi việc đó vừa với sức khoẻ, dùng đúng kinh nghiệm sẵn có và chỉ chiếm một phần tuần, không phải cả tuần. Người giữ được lâu thường bắt đầu bằng một việc nhỏ, đều đặn, gần nhà, có người phụ trách rõ ràng, rồi mới nhận thêm khi đã quen nhịp.

Bài này giúp bạn tự xếp các loại việc tình nguyện theo mức sức cần bỏ ra, tự hỏi mình vài câu trước khi nhận lời, thử trong ba tháng và giữ ranh giới về tiền, thời gian, sức khoẻ để niềm vui giúp người không biến thành gánh nặng mới cho chính mình và cho con cháu.

Vì sao nhiều người sau 60 tuổi tìm đến việc tình nguyện

Khi thôi đi làm, thứ mất đi đầu tiên thường không phải tiền lương mà là cảm giác có người cần đến mình. Sáng thứ Hai không còn cuộc họp, điện thoại im hơn, những kỹ năng tích luỹ ba bốn mươi năm bỗng không có chỗ dùng. Việc tình nguyện lấp đúng khoảng trống đó: có lịch, có người chờ, có kết quả nhìn thấy được.

Ông Hải, 63 tuổi, nguyên kế toán ở Huế, kể rằng tháng đầu nghỉ hưu ông dọn lại tủ sách ba lần cho có việc. Sang tháng thứ ba, tổ dân phố nhờ ông giữ sổ quỹ khuyến học. Mỗi tuần chỉ mất chừng hai buổi tối, nhưng ông nói đó là hai buổi ông thấy mình còn là người có nghề.

Cũng cần nói thẳng: tình nguyện không phải liều thuốc cho mọi nỗi buồn, cũng không thay được bạn bè hay gia đình. Nó là một trong vài cách để giữ nhịp sống, gặp người mới và trao lại cho cộng đồng những gì mình biết. Nếu bạn làm vì thấy vui, việc sẽ bền. Nếu làm vì thấy phải làm, vì sợ người ta nói ở không, thì vài tháng là mệt. Phân biệt hai động cơ này ngay từ đầu giúp bạn chọn việc đỡ sai.

Các loại việc tình nguyện và mức sức cần bỏ ra

Bảng dưới xếp những việc người lớn tuổi hay nhận theo ba tiêu chí: sức đi lại, thời gian cố định mỗi tuần và loại kỹ năng dùng tới. Đây là ước lượng chung, mỗi nơi tổ chức mỗi khác.

Loại việcSức đi lạiThời gian cố địnhHợp với ai
Giữ sổ sách, quỹ khuyến học của tổ dân phốThấp, làm tại nhà1–2 buổi mỗi tuầnNgười từng làm kế toán, văn phòng
Kèm học sinh đọc, làm toán ở nhà văn hoáVừa2 buổi cố định, theo năm họcGiáo viên, kỹ sư nghỉ hưu
Phân loại quần áo, đồ quyên gópVừa, phải đứng lâuTheo đợtNgười thích làm tay chân, làm nhóm
Thăm hỏi người già neo đơn trong phườngVừa, đi bộ hoặc xe máy gần1 buổi mỗi tuầnNgười kiên nhẫn, thích trò chuyện
Hướng dẫn lối đi, giữ trật tự ở lễ hội, sự kiệnCao, đứng ngoài trờiDồn vào vài ngàyNgười còn khoẻ, chịu nắng được
Dạy nghề tay (may, sửa xe, nấu ăn) cho thanh niên khó khănVừaTheo khoá, có đầu có cuốiThợ lành nghề, đầu bếp, thợ may

Nhìn vào bảng, bạn sẽ thấy nhóm việc làm tại nhà hoặc gần nhà, có giờ cố định ít, là nhóm dễ giữ nhất cho người trên 65. Nhóm việc ngoài trời, dồn ngày, hợp với người còn sung sức nhưng nên coi là việc thỉnh thoảng, không phải lịch đều đặn.

Năm câu tự hỏi trước khi nhận lời

Trước khi gật đầu với một lời mời, bạn ngồi xuống và trả lời thật lòng mấy câu này, tốt nhất là viết ra giấy để đọc lại sau một tuần.

  • Mình muốn gặp người hay muốn làm việc một mình? Người hướng ngoại thường chán việc giữ sổ; người kín đáo dễ kiệt sức khi phải tiếp khách cả buổi.
  • Sức khoẻ cho phép đứng, đi, mang vác tới đâu? Nếu đầu gối đã yếu, việc phân loại đồ quyên góp đứng ba tiếng là quá sức, dù rất vui.
  • Mỗi tuần mình thật sự rảnh mấy buổi? Tính cả việc trông cháu, đi chợ, khám định kỳ. Nhận ít hơn số rảnh một buổi để còn chỗ thở.
  • Kỹ năng nào của mình người khác đang thiếu? Một người thợ điện về hưu có thể giúp kiểm tra ổ cắm nhà người neo đơn, việc mà ít nhóm thiện nguyện làm được.
  • Ai là người phụ trách để mình hỏi khi có chuyện? Nhóm không có người chịu trách nhiệm rõ ràng là nhóm dễ phát sinh hiểu lầm về tiền và công sức.

Nếu có hai câu trở lên bạn chưa trả lời được, đó là dấu hiệu nên tìm hiểu thêm chứ chưa phải lúc nhận việc.

Thử ba tháng trước khi gắn bó

Cách chắc nhất là coi ba tháng đầu như thời gian thử, cho cả mình lẫn nơi mình giúp. Một lộ trình gợi ý:

  1. Tháng thứ nhất: đi theo người làm lâu năm, chỉ quan sát và làm phần nhỏ. Ghi lại mỗi buổi mình thấy vui hay mệt, vì sao.
  2. Tháng thứ hai: nhận một phần việc riêng, có đầu có cuối, ví dụ kèm hai em học sinh hoặc thăm ba cụ cố định.
  3. Tháng thứ ba: tự đánh giá. Sau mỗi buổi mình có muốn quay lại không? Giấc ngủ, huyết áp, đầu gối có ổn không? Gia đình có phàn nàn mình vắng nhà quá không?
  4. Cuối tháng thứ ba: nói chuyện thẳng với người phụ trách, đề nghị giữ, tăng hay giảm phần việc.
  5. Nếu không hợp, rút lui có báo trước ít nhất hai tuần để người khác kịp thay. Rút lui đúng cách cũng là một cách giữ uy tín.

Nhiều người ngại rút lui vì sợ bị coi là bỏ cuộc. Thật ra một nơi tình nguyện có kinh nghiệm hiểu rằng không phải ai cũng hợp mọi việc, và họ muốn bạn nói sớm hơn là biến mất.

Chỗ người mới hay sai

Nhận quá nhiều ngay từ đầu. Hứng khởi tháng đầu khiến nhiều người nhận năm việc một lúc, đến tháng thứ tư thì bỏ hết. Một việc làm tốt hai năm có ích hơn năm việc làm dở hai tháng.

Mang thói quen chỉ huy từ cơ quan cũ. Người từng làm trưởng phòng dễ quen giao việc, nhận xét, sửa người khác. Ở nhóm tình nguyện, ai cũng là người cho đi thời gian của mình; nói như ra lệnh sẽ làm người trẻ rời nhóm.

Bỏ tiền túi bù vào chỗ thiếu. Thấy thiếu gạo, thiếu sách, nhiều người tự mua thêm. Làm một hai lần thì không sao, nhưng thành lệ thì cả nhóm quen dựa vào bạn và bạn khó dừng lại.

Giấu mệt để không phụ lòng ai. Người lớn tuổi hay nhịn đau, nhịn mệt. Tình nguyện không có giá trị nào đáng để đánh đổi một lần ngất ngoài nắng.

Kể quá nhiều về mình. Người được giúp, nhất là các cụ neo đơn, cần được nghe hơn là nghe chuyện của người giúp. Học cách hỏi và chờ là kỹ năng đáng rèn nhất.

Giữ ranh giới về tiền, thời gian và sức khoẻ

Ranh giới về tiền nên rõ từ đầu: không đứng tên tài khoản quỹ nếu không có ít nhất hai người cùng giữ sổ, không ứng tiền cá nhân cho nhóm khi chưa có giấy tờ ghi nhận, không cho người được giúp vay tiền riêng. Những quy tắc này nghe khô nhưng giữ được tình cảm lâu dài, vì chuyện tiền bạc mập mờ là thứ làm tan nhiều nhóm thiện nguyện nhất.

Về thời gian, đặt một con số trần cho mỗi tuần và cho gia đình biết. Chị Lan, 61 tuổi ở Đà Nẵng, ghi lịch tình nguyện lên tờ giấy dán tủ lạnh; con gái nhìn vào là biết hôm nào mẹ bận, hôm nào có thể nhờ đón cháu. Lịch công khai giúp tránh những bữa cơm có người dỗi vì thấy bị bỏ rơi.

Về sức khoẻ, mang theo nước, thuốc đang dùng hằng ngày theo đơn bác sĩ và số liên lạc người thân trong ví. Nếu đang điều trị bệnh mạn tính, hỏi bác sĩ điều trị xem việc định nhận có hợp không, ví dụ có được đứng lâu, đi nắng, mang vác hay không. Câu hỏi đơn giản này giúp bạn chọn đúng việc ngay từ đầu.

Gợi ý việc theo nghề cũ

Cách nhanh nhất để tìm việc hợp là nhìn lại nghề mình đã làm ba bốn mươi năm. Kỹ năng nghề là thứ nhóm tình nguyện thường thiếu nhất, trong khi sức trẻ thì họ không thiếu.

  • Giáo viên: kèm trẻ đọc chậm, luyện chữ, ôn bài cho con em lao động nghèo vào buổi tối ở nhà văn hoá.
  • Y tá, nữ hộ sinh: nhắc lịch khám, hướng dẫn cách chăm người nằm lâu cho gia đình có người bệnh, không thay vai trò bác sĩ.
  • Thợ điện, thợ nước: kiểm tra ổ cắm, dây điện, vòi nước nhà người già neo đơn, sửa những chỗ nhỏ có thể gây té ngã hay chập điện.
  • Kế toán, thủ quỹ: giữ sổ thu chi cho quỹ khuyến học, quỹ tương trợ của khu phố, giúp nhóm minh bạch.
  • Nông dân, người làm vườn: hướng dẫn trồng rau trong thùng xốp cho trường mẫu giáo, nhà văn hoá.
  • Đầu bếp, người nội trợ giỏi: nấu bữa trưa cho lớp học tình thương, dạy nấu ăn đơn giản cho thanh niên mới ra ở riêng.

Việc dùng đúng nghề cũ còn giúp bạn tự tin hơn trong những tuần đầu, khi mọi thứ ở nhóm mới đều lạ.

Con cháu hỗ trợ thế nào cho đúng

Nhiều gia đình phản ứng theo hai cực: hoặc lo quá, can bố mẹ "ở nhà nghỉ cho khoẻ", hoặc mừng vì bố mẹ có việc rồi không hỏi han gì nữa. Cả hai đều hụt. Bố mẹ cần được tôn trọng lựa chọn, đồng thời vẫn có người để ý tới sức khoẻ và tiền bạc.

Một vài việc con cháu làm được: hỏi bố mẹ tuần này làm gì ở nhóm, nghe kể; đưa đón vài buổi đầu để biết chỗ; lưu số người phụ trách nhóm vào điện thoại của mình phòng khi cần; để ý nếu bố mẹ bỗng chi tiền nhiều cho nhóm hoặc bị nhờ vả vượt sức. Câu nên hỏi nhẹ nhàng là: "Bố thấy việc này vui không, có gì mệt không?" thay vì "Sao bố lại đi làm không công?".

Nếu bố mẹ chưa tìm được việc, con cháu có thể gợi ý từ chính nghề cũ của bố mẹ, hỏi tổ dân phố, nhà văn hoá, hội người cao tuổi ở phường, nơi thường biết ai đang cần người giúp. Việc chọn cuối cùng vẫn để bố mẹ quyết.

Câu hỏi thường gặp

Người trên 70 tuổi còn nên làm tình nguyện không?

Nên, nếu sức khoẻ cho phép và việc chọn ít đi lại. Giữ sổ, kèm trẻ đọc tại nhà, gọi điện thăm hỏi người neo đơn là những việc hợp với người trên 70. Hỏi bác sĩ điều trị nếu đang có bệnh mạn tính.

Làm tình nguyện có được trả tiền không?

Theo nghĩa gốc thì không. Một số nơi hỗ trợ tiền đi lại hoặc bữa ăn, nhưng nếu công việc có lương đều đặn thì đó là làm thêm chứ không còn là tình nguyện. Hỏi rõ từ đầu để khỏi hiểu lầm.

Tìm việc tình nguyện gần nhà ở đâu?

Bắt đầu từ tổ dân phố, nhà văn hoá phường, hội người cao tuổi, hội phụ nữ hay trường học gần nhà. Những nơi này thường biết ai đang cần người giúp và có người phụ trách cụ thể để bạn hỏi.

Làm sao biết một nhóm thiện nguyện đáng tin?

Nhóm đáng tin có người phụ trách rõ, ghi chép thu chi công khai, không gây áp lực bạn bỏ tiền, không xin thông tin tài khoản riêng. Nếu bị hối thúc chuyển tiền gấp, nên dừng lại và hỏi người thân.

Muốn nghỉ việc tình nguyện thì nói thế nào cho khéo?

Báo trước ít nhất hai tuần, nói lý do ngắn gọn như sức khoẻ hay việc nhà, và nếu được thì giới thiệu người thay. Cảm ơn nhóm vì thời gian đã làm cùng. Rút lui có báo trước là cách giữ quan hệ tốt.

Làm tình nguyện có giúp bớt buồn khi về già không?

Với nhiều người thì có, vì có lịch, có người chờ và có việc nhìn thấy kết quả. Nhưng nếu buồn kéo dài, mất ngủ, chán ăn nhiều tuần, đó là lúc nên gặp bác sĩ chứ không chỉ tìm thêm việc để làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138