HauVan.comHậu Vận
Chuẩn bị nghỉ hưu

Sống thử nghỉ hưu: cách chạy thử một tháng trước ngày nghỉ thật

Sống thử nghỉ hưu là dùng ngày phép để sống đúng như người đã nghỉ: chọn thời điểm, kế hoạch bốn tuần, ghi chép gì mỗi ngày, đọc kết quả ra sao và những chỗ hay thử sai.

Vietnamese man in his late fifties cycling slowly along a quiet rice field road on a weekday morning, small basket of vegetables on the rack, wide shot from behind, soft haze

Sống thử nghỉ hưu là dùng một khoảng nghỉ phép dài, lý tưởng là khoảng một tháng, để sống đúng như người đã nghỉ: không đi du lịch, không làm việc cơ quan, chi tiêu theo mức thu nhập dự kiến sau hưu và ghi lại mỗi ngày. Mục đích là phát hiện sớm những chỗ trong kế hoạch nghỉ hưu không như mình tưởng, khi vẫn còn thời gian để sửa.

Người ta thử xe trước khi mua, ở thử trước khi thuê nhà, nhưng ít ai thử nghỉ hưu trước khi nghỉ. Kết quả là nhiều điều chỉ lộ ra sau ngày nghỉ, lúc không còn đường quay lại. Bài này hướng dẫn cách chọn thời điểm, lên kế hoạch bốn tuần, ghi chép và đọc kết quả.

Vì sao nên thử trước, không đợi tới khi nghỉ thật

Kế hoạch nghỉ hưu trên giấy thường đẹp hơn thực tế. Ai cũng hình dung sáng đi bộ, trưa đọc sách, chiều làm vườn, tối chơi với cháu. Nhưng khi thật sự có cả ngày trống, nhiều người phát hiện mình đọc sách được nửa tiếng là buồn ngủ, vườn thì làm xong trong một buổi, cháu thì đi học tới chiều. Những phát hiện ấy không xấu, chỉ là nên có trước chứ không phải sau.

Một kỳ nghỉ du lịch không cho thông tin này, vì đi chơi khác hẳn với sống thường ngày. Một vài ngày nghỉ lẻ cũng không đủ, vì cảm giác thật sự của việc không đi làm chỉ đến sau khoảng một hai tuần, khi cái thú được nghỉ đã qua. Vì vậy cần một khoảng đủ dài và sống đúng như ngày thường.

Thử còn giúp người trong nhà. Vợ hoặc chồng, con cái được nếm trước cảm giác có thêm một người ở nhà cả ngày. Nếu có va chạm, mọi người có dịp bàn khi còn thời gian điều chỉnh, thay vì đối mặt cùng lúc với cả nghỉ hưu lẫn mâu thuẫn mới.

Chọn kiểu thử phù hợp với điều kiện của mình

Không phải ai cũng nghỉ được một tháng liền. Có nhiều cách thử với độ dài khác nhau, mỗi cách cho một loại thông tin:

Kiểu thửThời gianThử được gìGiới hạn
Một tháng liềnGộp phép năm, nghỉ không lương nếu đượcNhịp ngày, nhịp tuần, cảm giác sau khi hết hứng thú ban đầu, chi tiêu một thángKhó xin nghỉ dài ở nhiều nơi
Hai tuần liềnPhép nămNhịp ngày và tuần, va chạm trong nhàChưa đủ dài để thấy cảm giác thật
Mỗi tuần một ngày, kéo dài vài thángXin nghỉ một ngày cố định mỗi tuầnThử một hoạt động mới đều đặn, như học, tình nguyệnKhông thấy được cảm giác cả ngày trống liên tục
Thử ở nơi định về sốngMột hai tuần ở quê hoặc gần nhà conCó hợp nơi ấy không, đi lại, khám bệnh, bạn bèCần có chỗ ở tạm

Nếu chỉ có thể thử một lần, hãy chọn khoảng dài nhất có thể và chọn vào một mùa bình thường, không trùng Tết hay mùa thi của con cháu, để những ngày thử giống với đời sống thật nhất.

Kế hoạch bốn tuần chạy thử

Dưới đây là một khung bốn tuần. Mỗi tuần có một mục tiêu riêng, nhưng không cần làm cứng nhắc:

  1. Tuần thứ nhất, nghỉ đúng nghĩa: dậy theo giờ tự nhiên, làm những việc mình hình dung sẽ làm khi nghỉ. Ghi lại mỗi ngày đã làm gì, giờ nào thấy vui, giờ nào thấy trống.
  2. Tuần thứ hai, đặt nếp: thử một khung ngày có giờ dậy cố định, một việc ra khỏi nhà, một việc tay chân, một lần gặp người khác. So với tuần trước xem khác thế nào.
  3. Tuần thứ ba, thử điều mới: dự một buổi sinh hoạt hội, một lớp học, một buổi tình nguyện, hoặc nhận thử một việc làm thêm nhỏ nếu có ý định.
  4. Tuần thứ tư, sống như thường ngày lâu dài: giữ những gì thấy hợp từ ba tuần trước, bỏ những gì không hợp. Cuối tuần ngồi lại với người nhà để cùng nhìn lại.

Trong cả tháng, giữ đúng một nguyên tắc: không kiểm tra công việc cơ quan, trừ khi có việc thật sự gấp. Nếu cứ mở thư công việc mỗi ngày, bạn đang thử nghỉ phép chứ không phải thử nghỉ hưu.

Thử chi tiêu theo mức thu nhập dự kiến

Phần thử ít người làm nhưng hữu ích nhất là sống một tháng bằng mức thu nhập mình dự kiến sau hưu. Cách làm đơn giản: hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để có ước tính lương hưu cho trường hợp của mình, cộng các nguồn khác chắc chắn có, rồi trong tháng thử chỉ chi tiêu trong phạm vi đó. Phần lương đang làm vẫn nhận nhưng để riêng, coi như không có.

Sau một tháng, bạn sẽ biết khoản nào chi được, khoản nào thiếu, khoản nào mình không ngờ tới. Nhiều người phát hiện chi phí đi lại giảm nhưng chi phí điện nước, ăn uống ở nhà tăng; tiền đám tiệc, biếu xén vẫn giữ nguyên; tiền thuốc men chiếm phần lớn hơn họ nghĩ. Những phát hiện ấy giúp chuẩn bị sát hơn mọi bảng tính.

Phần thử này không nhằm khiến bạn lo. Nếu thấy thiếu, bạn còn thời gian để điều chỉnh: trả bớt một khoản nợ, giảm một khoản chi cố định, hoặc lên kế hoạch làm thêm nhẹ. Nếu thấy đủ, bạn có thêm sự yên tâm. Cả hai kết quả đều có ích hơn là không biết. Với vợ chồng, nên thử chi tiêu chung theo tổng thu nhập dự kiến của cả hai, vì sau hưu tiền nhà là tiền chung.

Ghi chép gì mỗi ngày trong tháng thử

Ghi chép là phần quan trọng nhất, vì cảm giác dễ quên còn giấy thì không. Mỗi tối dành mười phút ghi những điều sau, vào sổ hoặc điện thoại:

  • Hôm nay dậy lúc mấy giờ, ngủ lúc mấy giờ, ngủ có ngon không.
  • Đã làm những việc gì, việc nào thấy vui, việc nào thấy uể oải.
  • Có lúc nào thấy trống, không biết làm gì, lúc đó là giờ nào.
  • Đã gặp, đã nói chuyện với ai ngoài người trong nhà.
  • Đã chi những khoản gì, khoản nào bất ngờ.
  • Có va chạm nhỏ nào với người trong nhà không, về chuyện gì.
  • Một điều hôm nay mình muốn giữ lại khi nghỉ thật, và một điều muốn khác đi.

Ông Hải 58 tuổi ở Huế sau tháng thử đọc lại sổ và thấy chữ trống xuất hiện ở gần như mọi buổi chiều. Từ đó ông tìm một việc dạy kèm vào giờ ấy, và đó là quyết định ông thấy đúng nhất trong cả kế hoạch nghỉ hưu.

Đọc kết quả sau tháng thử

Cuối tháng, đọc lại ghi chép và đối chiếu với bảng dưới để biết cần điều chỉnh gì trong kế hoạch:

Dấu hiệu trong ghi chépCó thể có nghĩa làĐiều chỉnh nên cân nhắc
Giờ dậy và giờ ngủ trôi dần muộn hơnThiếu mốc cố định trong ngàyĐặt một việc buổi sáng có hẹn với người khác
Một khung giờ thường thấy trốngKế hoạch có lỗ hổng ở giờ đóTìm một hoạt động đều đặn đúng vào khung ấy
Ít gặp người ngoài gia đìnhVòng quan hệ phụ thuộc vào cơ quanTham gia một hội, nhóm trước khi nghỉ thật
Va chạm nhiều về việc nhàChưa chia lại việcNgồi lại lập danh sách việc nhà với người bạn đời
Chi tiêu vượt mức dự kiếnƯớc tính chưa sátXem lại các khoản cố định, nợ, kế hoạch thu nhập
Thấy vui và thong thả hầu hết các ngàyKế hoạch khá hợpGiữ nguyên, thử thêm một lần nữa nếu còn xa ngày nghỉ

Nếu trong tháng thử thấy buồn bã kéo dài, mất ngủ nhiều ngày liền hay chán ăn, hãy nói chuyện với bác sĩ. Đó là thông tin quan trọng về sức khoẻ, không chỉ về kế hoạch.

Con cái giúp bố mẹ sống thử thế nào

Nhiều người sắp nghỉ hưu không tự nghĩ tới chuyện sống thử, nhưng con cái có thể gợi ý. Cách gợi ý tốt không phải là bảo bố mẹ nên chuẩn bị tinh thần, nghe như lo bố mẹ không chịu nổi, mà là mời một việc cụ thể: bố nghỉ phép một tháng về ở với con, sáng đưa cháu đi học, chiều cùng con nấu ăn, xem như tập trước. Lời mời cụ thể dễ nhận hơn lời khuyên chung chung.

Trong tháng ấy, con cái nên tránh hai việc. Một là lấp kín thời gian của bố mẹ bằng việc trông cháu, vì như vậy chỉ thử được vai người giúp việc chứ không thử được nghỉ hưu. Hai là nhận xét liên tục, kiểu bố ở nhà thế này buồn lắm, mẹ nên đi tập đi. Bố mẹ cần được tự trải nghiệm và tự rút ra điều mình muốn, có người bên cạnh lắng nghe là đủ.

Cuối tháng, con cái có thể hỏi nhẹ nhàng: tháng vừa rồi bố mẹ thích nhất điều gì, có lúc nào thấy dài không, sau này nghỉ thật thì bố mẹ muốn làm khác ở chỗ nào. Chị Mai 45 tuổi ở Hà Nội làm vậy với mẹ và biết được điều mẹ ngại nhất không phải là rảnh, mà là sợ phải xin tiền con sau khi nghỉ. Biết sớm, hai mẹ con có thời gian bàn cho ổn.

Những chỗ hay thử sai

Biến tháng thử thành kỳ du lịch. Đi chơi xa cả tháng thì vui nhưng không cho biết gì về những ngày bình thường sau này.

Vẫn làm việc cơ quan từ xa. Mỗi ngày trả lời vài cuộc gọi, đọc vài thư công việc. Như vậy không bao giờ có cảm giác thật sự rời công việc.

Không ghi chép, chỉ nhớ. Sau một tháng, trí nhớ chỉ giữ những ngày nổi bật. Những buổi chiều trống, vốn là thông tin quan trọng nhất, sẽ bị quên.

Thử một mình, không cho người nhà biết. Người nhà không biết là đang thử nên cư xử như khi bạn nghỉ phép. Nói rõ với họ để họ cũng quan sát và góp ý.

Kết luận quá nhanh. Một tháng thử vui không có nghĩa là mọi năm sau đều vui, một tháng thử chán cũng không có nghĩa nghỉ hưu sẽ khổ. Coi đây là thông tin để điều chỉnh, không phải lời phán.

Câu hỏi thường gặp

Sống thử nghỉ hưu nên kéo dài bao lâu?

Lý tưởng là khoảng một tháng liền, vì cảm giác thật của việc không đi làm thường chỉ đến sau một hai tuần. Nếu không nghỉ dài được, hai tuần liền hoặc mỗi tuần một ngày trong vài tháng cũng cho nhiều thông tin.

Nên sống thử nghỉ hưu vào thời điểm nào?

Khoảng hai tới ba năm trước ngày nghỉ là hợp, đủ thời gian để điều chỉnh kế hoạch sau khi thử. Nên chọn một mùa bình thường, không trùng Tết hay những dịp đặc biệt của gia đình.

Có nên đi du lịch trong thời gian sống thử?

Không nên dành cả tháng để đi du lịch, vì như vậy không thử được những ngày bình thường sau này. Một chuyến đi ngắn trong ngày thì được, vì đó cũng là điều người nghỉ hưu hay làm.

Làm sao biết mức chi tiêu sau hưu để thử?

Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để có ước tính lương hưu cho trường hợp của mình, cộng các nguồn thu chắc chắn khác, rồi trong tháng thử chỉ chi tiêu trong phạm vi đó. Phần lương đang nhận để riêng, coi như không có.

Sau tháng thử thấy chán thì có nên hoãn nghỉ hưu?

Không nhất thiết. Cảm giác chán thường cho biết kế hoạch còn thiếu một hoạt động đều đặn hay một nhóm bạn. Bạn nên điều chỉnh kế hoạch và có thể thử lại lần nữa trước khi quyết định.

Người làm nghề tự do có sống thử nghỉ hưu được không?

Được, thậm chí dễ hơn vì tự quyết thời gian. Chỉ cần thật sự dừng nhận việc trong khoảng thử, báo trước cho khách quen, và ghi chép đầy đủ như người đi làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138