HauVan.comHậu Vận
Tâm lý học: vì sao người ta tin vận số khi về già

Nói chuyện với bố mẹ già hay đi xem số: lắng nghe trước, bàn chuyện tiền sau

Con cái nên mở lời thế nào khi bố mẹ già hay đi xem số: câu nên tránh, câu thay thế, thời điểm nói, khi anh chị em không cùng ý và các mức can thiệp từ nhẹ tới mạnh.

Middle-aged Vietnamese son and his elderly mother walking slowly along a rice field embankment in late afternoon, seen from behind, long golden shadows, wide shot

Khi nói chuyện với bố mẹ già hay đi xem số, con cái nên lắng nghe nỗi lo của bố mẹ trước, tránh tranh luận chuyện đúng sai của lời đoán, và chỉ bàn chuyện tiền, chuyện sức khoẻ bằng những con số và việc làm cụ thể khi bố mẹ đã thấy được hiểu. Mục tiêu của cuộc nói chuyện không phải thắng, mà là để bố mẹ an toàn, được tôn trọng và gia đình vẫn êm ấm như trước.

Bài này dành cho người con, thường ở tuổi bốn mươi, năm mươi, đang vừa thương vừa lo khi thấy bố mẹ đi xem nhiều. Phần dưới gồm những câu nên tránh cùng câu thay thế, cách chọn thời điểm, một cuộc trò chuyện mẫu, cách xử lý khi anh chị em trong nhà không cùng ý, và thang can thiệp từ nhẹ tới mạnh để biết khi nào chỉ cần nghe, khi nào phải hành động.

Trước khi mở lời: con đang muốn điều gì

Nhiều cuộc nói chuyện hỏng ngay từ đầu vì người con không rõ mình muốn gì. Có người muốn bố mẹ thôi hẳn chuyện xem số, có người chỉ muốn bố mẹ đừng chi nhiều tiền, có người lo bố mẹ bỏ thuốc, có người thật ra đang bực vì bị bố mẹ đem lời đoán ra áp vào chuyện riêng của mình, như chuyện cưới xin, chuyện mua nhà. Mỗi mục tiêu cần một cách nói khác. Nếu không tách rõ, cuộc nói chuyện dễ trôi thành tranh luận về chuyện tin hay không tin, thứ không ai thắng được.

Trước khi nói, nên tự viết ra một câu: "Điều con muốn sau cuộc nói chuyện này là…". Câu tốt thường cụ thể và nhỏ, như "mẹ đồng ý bàn với con trước khi chi trên một mức nào đó" hay "bố vẫn uống thuốc huyết áp đều dù thầy bảo tháng này kiêng". Câu chưa tốt thường rộng và khó đạt, như "bố mẹ thôi mê tín". Khi đã có mục tiêu nhỏ, con cái sẽ biết bỏ qua những chuyện không quan trọng, ví dụ bố mẹ đi xem đầu năm cho vui, và dồn sức vào đúng chỗ cần. Nhớ rằng phần lớn trường hợp chỉ cần lắng nghe, không cần thay đổi gì.

Những câu nên tránh và câu thay thế

Cùng một ý, cách nói quyết định bố mẹ nghe hay đóng cửa. Bảng dưới gợi ý vài cặp câu, có thể đổi lời cho hợp cách xưng hô trong nhà.

Câu nên tránhVì sao dễ hỏng chuyệnCâu có thể dùng thay
Toàn chuyện mê tín, bố mẹ tin làm gìChê niềm tin cả đời của bố mẹ, gây tự áiMẹ đi xem về thấy thế nào, có gì làm mẹ lo không?
Thầy đó lừa bố mẹ đấyBắt bố mẹ thừa nhận mình bị lừa, rất khó chấp nhậnCon hơi lo khoản tiền lễ lần này, mình xem lại cùng nhau nhé
Bố mẹ già rồi lẩm cẩmXúc phạm, khiến bố mẹ giấu chuyệnCon muốn biết bố mẹ đang nghĩ gì để con đỡ được phần nào
Từ giờ con cấm bố mẹ điĐảo vai cha con, nhu cầu bên dưới vẫn cònLần sau bố mẹ đi, con đi cùng được không?
Thầy nói gì kệ thầy, con không quan tâmGạt luôn nỗi lo của bố mẹ về chính mìnhThầy nói con năm nay có hạn à? Con sẽ cẩn thận, mẹ yên tâm

Câu ở cột thứ ba đều có một điểm chung: nói về cảm xúc và việc làm, không phán xét niềm tin. Bố mẹ không phải bảo vệ niềm tin của mình nên còn sức nghe con nói tiếp.

Chọn thời điểm và chỗ nói

Không nói ngay khi bố mẹ vừa đi xem về. Lúc ấy cảm xúc đang lên, lời đoán còn nóng, mọi góp ý đều nghe như phản bác. Đợi một hai ngày, khi bố mẹ tự nhắc lại chuyện, là lúc dễ nói hơn.

Không nói trước mặt đông người. Bữa cơm có con dâu, con rể, cháu chắt không phải chỗ bàn chuyện bố mẹ chi tiền cho lễ. Người lớn tuổi rất ngại mất mặt trước con cháu.

Chọn người con bố mẹ tin nhất. Trong nhà thường có một người con mà bố mẹ dễ nghe hơn. Người đó nói, những người khác hỗ trợ, thay vì cả nhà cùng lên tiếng một lúc.

Nói khi đang cùng làm việc gì đó. Lúc cùng nấu ăn, cùng đi bộ, cùng chăm cây, cuộc nói chuyện tự nhiên hơn ngồi đối diện. Người lớn tuổi đỡ cảm giác bị "gọi lên nói chuyện".

Nói nhiều lần ngắn thay vì một lần dài. Một buổi nói hết mọi chuyện dễ thành căng thẳng. Mỗi lần chỉ một ý, cách vài ngày, bố mẹ có thời gian ngẫm.

Một cuộc trò chuyện mẫu

Chị Mai 45 tuổi ở Hà Nội thấy mẹ mấy tháng nay hay nhắc chuyện "năm nay thằng Bin có hạn thi cử", và biết mẹ vừa đi xem lần thứ ba. Đây là tình huống giả định. Chiều Chủ nhật, lúc hai mẹ con nhặt rau, chị hỏi: "Mẹ đi xem về có gì làm mẹ lo không?". Mẹ kể thầy bảo cháu ngoại năm nay khó đỗ đại học nếu không làm lễ. Chị không cãi, chỉ hỏi tiếp: "Mẹ lo cho cháu nhất điều gì?". Mẹ nói sợ cháu học nhiều quá lại thi trượt, công sức đổ sông đổ biển.

Chị đáp: "Con cũng lo giống mẹ. Bin đang ôn đều, tháng sau thi thử, có kết quả con báo mẹ ngay. Mẹ có muốn thỉnh thoảng gọi động viên cháu không, cháu quý bà lắm". Rồi mới nói tới chuyện tiền: "Còn chuyện làm lễ, mẹ muốn làm cho yên lòng thì con không cản, nhưng mình làm trong khoảng bao nhiêu là vừa, mẹ nhỉ?". Hai mẹ con thống nhất một con số. Cuộc nói chuyện không ai phải nhận mình sai. Mẹ được nghe, được giao một việc thật là động viên cháu, và khoản chi có giới hạn. Đó là kết quả tốt hơn nhiều so với một trận cãi về chuyện thầy nói đúng hay sai.

Khi anh chị em trong nhà không cùng ý

Rất thường gặp: một người con muốn cản quyết liệt, một người con khác lại chiều bố mẹ, thậm chí cùng đi xem, cùng góp tiền lễ. Bố mẹ sẽ nghe theo người chiều mình, và người muốn cản thành người xấu. Tranh cãi giữa anh chị em trước mặt bố mẹ còn làm bố mẹ khó xử hơn, có khi đổ lỗi cho chính lời đoán: "thầy nói năm nay nhà có bất hoà, đúng thật".

Cách gỡ là anh chị em nói với nhau trước, không có bố mẹ. Không cần thống nhất về chuyện tin hay không tin, chỉ cần thống nhất vài điểm thực tế: mức chi tối đa cả nhà chấp nhận, chuyện thuốc men và khám bệnh không để lời đoán chi phối, ai là người chính nói chuyện với bố mẹ. Người con có niềm tin giống bố mẹ thường lại là người nói hiệu quả nhất, vì bố mẹ không thấy bị phản bác. Nếu anh chị em ở xa nhau, một cuộc gọi chung là đủ. Điều quan trọng là bố mẹ nghe một thông điệp nhất quán từ các con. Khi các con nói cùng một giọng, bố mẹ không còn phải chọn phe, và cũng không còn lời đoán nào về chuyện bất hoà trong nhà để ứng nghiệm.

Đi cùng bố mẹ một lần: để ý những gì

Khi đã tới bậc cần đi cùng, mục đích không phải để vạch mặt ai, mà để hiểu bố mẹ đang được nghe những gì và có bị chào mời chi tiêu không. Người con nên giữ thái độ lễ phép, ngồi nghe, không xen ngang, rồi về nhà mới nói chuyện. Trong buổi đó, những điều đáng để ý gồm:

  • Lời đoán chủ yếu là những câu chung chung hợp với mọi người cùng tuổi, hay có chi tiết thật sự riêng.
  • Người xem có hỏi dồn để lấy thông tin rồi nói lại thông tin ấy như lời đoán không.
  • Có câu doạ nào về sức khoẻ, tai nạn, con cháu không, và câu doạ ấy có đi kèm việc phải chi tiền không.
  • Có hạn chót gấp không, như phải làm trước một ngày cụ thể.
  • Bố mẹ phản ứng thế nào: nhẹ người, vui vẻ, hay căng thẳng, lo hơn.
  • Có lời dặn đừng kể cho ai, kể cả con cháu, không.

Về nhà, nên bắt đầu bằng câu hỏi bố mẹ thấy buổi xem thế nào, rồi mới nói điều mình quan sát được, bằng sự việc cụ thể chứ không bằng kết luận. Nếu buổi xem chỉ là trò chuyện nhẹ nhàng, không doạ, không ép, thì con có thể yên tâm hơn và quay về bậc lắng nghe.

Thang can thiệp từ nhẹ tới mạnh

Không phải tình huống nào cũng cần làm gì. Thang dưới giúp chọn mức phù hợp, đi từ dưới lên, chỉ lên bậc trên khi bậc dưới không đủ.

  1. Chỉ lắng nghe: bố mẹ đi xem theo dịp, chi nhỏ, vui vẻ. Con hỏi han, nghe kể, không cần nói thêm.
  2. Hỏi nỗi lo và đáp bằng việc thật: bố mẹ lo về một chuyện cụ thể. Con tìm việc làm được cho nỗi lo ấy.
  3. Thoả thuận mức chi: chi tiêu bắt đầu đều đặn. Cả nhà thống nhất một mức trần và cách bàn trước khi vượt.
  4. Tách sức khoẻ ra khỏi lời đoán: có dấu hiệu bỏ thuốc, hoãn khám. Con đưa bố mẹ đi khám, nhờ bác sĩ giải thích.
  5. Đi cùng bố mẹ: chi tiêu tăng nhanh, bố mẹ lo nhiều hơn sau mỗi lần xem. Con xin đi cùng lần tới, nghe trực tiếp.
  6. Can thiệp nhanh: có dấu hiệu bị doạ, bị ép chuyển tiền gấp, bị dặn giấu con. Con trực tiếp cùng bố mẹ dừng giao dịch, ghi lại thông tin, báo ngân hàng và công an nếu cần.

Đa số gia đình chỉ cần dừng ở bậc một hoặc hai. Leo thang quá sớm, như nhảy thẳng lên cấm đoán, làm mất lòng tin mà không cần thiết, và khiến bố mẹ giấu đúng những chuyện con cần biết nhất.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ già hay đi xem số, con có nên cản không?

Phần lớn trường hợp không cần cản, chỉ cần lắng nghe. Chỉ nên can thiệp khi chi tiêu tăng đều, khi bố mẹ bỏ thuốc hay hoãn khám theo lời đoán, hoặc khi có dấu hiệu bị doạ, bị ép chuyển tiền gấp.

Nên mở lời với bố mẹ thế nào cho khỏi tự ái?

Hỏi về cảm xúc thay vì phán xét niềm tin, ví dụ mẹ đi xem về có gì làm mẹ lo không. Nói lúc riêng tư, khi đang cùng làm việc gì đó, và mỗi lần chỉ bàn một ý.

Anh chị em không cùng ý về chuyện bố mẹ đi xem thì làm sao?

Nói với nhau trước khi nói với bố mẹ, thống nhất vài điểm thực tế như mức chi tối đa, chuyện thuốc men không để lời đoán chi phối, và ai là người chính nói chuyện với bố mẹ.

Có nên đi xem số cùng bố mẹ không?

Đi cùng một lần là cách tốt khi bố mẹ chi tiêu tăng nhanh hoặc lo nhiều hơn sau mỗi lần xem. Con được nghe trực tiếp, hiểu nỗi lo của bố mẹ, và có mặt nếu bị chào mời chi thêm.

Thầy bảo con có hạn, bố mẹ lo lắm thì con nói gì?

Đừng gạt đi. Nhận nỗi lo của bố mẹ là thật và nói một việc cụ thể con sẽ làm, như sẽ lái xe cẩn thận, sẽ đi khám định kỳ. Bố mẹ yên tâm vì thấy con nghe mình, không vì lời đoán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138