HauVan.comHậu Vận
Chuẩn bị tài chính cho tuổi già

Quỹ dự phòng tuổi già: để bao nhiêu, để ở đâu để rút được khi cần gấp

Quỹ dự phòng tuổi già khác tiền tiết kiệm hưu thế nào, tính quy mô theo chi tiêu nhà mình, ba nguyên tắc chọn chỗ để, khi nào được rút và lỗi hay gặp.

Grandmother tucking a small cloth pouch into a wooden drawer in a quiet tiled bedroom, hands in focus, face out of frame, soft morning light, close shot

Quỹ dự phòng tuổi già là một khoản tiền riêng, đủ cho vài tháng chi tiêu cộng thêm các khoản bất ngờ hay gặp ở người cao tuổi, để ở chỗ rút được nhanh, và chỉ dùng khi có việc thật sự gấp. Quy mô hợp lý tuỳ vào chi tiêu của nhà bạn và nguồn thu đều đặn mình có; nhà có lương hưu cần ít hơn nhà sống bằng tiền tích luỹ. Nó khác hẳn tiền để dành dài hạn: mục đích không phải sinh lời mà là có sẵn.

Người già ít khi chết vì thiếu tiền tiêu hằng tháng; người già khổ vì những khoản đến cùng lúc mà không có sẵn: một đợt nằm viện, mái nhà sập sau bão, con cần giúp gấp. Không có quỹ, những lúc đó phải vay, bán vội, hoặc rút sạch khoản để dành cho những năm sau. Dưới đây là cách tính, cách giữ và cách dùng quỹ này.

Quỹ dự phòng khác tiền để dành cho tuổi già ở chỗ nào

Nhiều gia đình có một khoản tiết kiệm và coi đó là “tiền dưỡng già”. Nhưng khoản đó thường gánh cùng lúc nhiều việc: chi tiêu những năm sau, sửa nhà, giúp con, và cả việc gấp. Khi có việc gấp, nó bị rút ra, và không ai nhớ bỏ lại vào. Sau vài lần, tiền dưỡng già còn một nửa mà không ai biết nó đi đâu.

Quỹ dự phòng tách việc gấp ra khỏi mọi việc khác. Nó nhỏ hơn tiền để dành, nằm ở chỗ dễ lấy hơn, và có một luật duy nhất: chỉ rút khi có chuyện không lường trước, rút xong thì bù lại trước khi tiêu cho việc khác. Tiền để dành dài hạn thì được giữ ở chỗ khó lấy hơn, để không bị đụng vào vì những chuyện nhỏ.

Hai khoản cũng khác nhau về câu hỏi cần trả lời. Với tiền để dành dài hạn, câu hỏi là “có đủ cho hai mươi năm không”. Với quỹ dự phòng, câu hỏi là “nếu ngày mai phải nằm viện hai tuần, có lấy được tiền trong một buổi sáng không”. Trả lời được câu thứ hai đã là một bước an toàn lớn.

Tuổi già hay gặp những khoản bất ngờ nào

Liệt kê ra giúp bạn hình dung quỹ cần lớn cỡ nào. Không phải năm nào cũng gặp, nhưng trong mười năm thì gặp vài lần là bình thường.

  • Nằm viện: phần cùng chi trả, thuốc và vật tư ngoài danh mục bảo hiểm y tế, tiền ăn, tiền người nhà đi lại, có khi thuê người chăm.
  • Răng, mắt, tai: làm răng giả, mổ đục thuỷ tinh thể, máy trợ thính — các khoản lớn đến theo tuổi.
  • Sửa nhà sau thời tiết: mái tôn tốc, tường thấm, ngập nước làm hỏng đồ điện.
  • Đồ dùng thiết yếu hỏng: tủ lạnh, máy bơm, xe máy.
  • Việc hiếu trong họ hàng và gia đình, nhất là khi phải đi xa.
  • Con cháu gặp việc gấp mà bạn muốn đỡ một phần.
  • Một giai đoạn thu nhập bị gián đoạn: chậm nhận lương hưu khi mới làm thủ tục, người thuê nhà trả phòng, mùa vụ thất bát.

Hai khoản cuối là lựa chọn của bạn, không phải bắt buộc. Có thể quyết từ trước rằng quỹ dự phòng chỉ dành cho sức khoẻ và nhà cửa của hai vợ chồng, còn giúp con thì lấy từ khoản khác.

Tính quy mô quỹ theo cách của nhà mình

Lời khuyên quen thuộc là để dự phòng bằng vài tháng chi tiêu. Với người già, nên tính dày hơn và tính theo đúng hoàn cảnh nhà mình.

  1. Ghi chi tiêu thiết yếu một tháng của hộ: ăn uống, điện nước, thuốc thường dùng, đi lại. Không tính quà cáp, du lịch.
  2. Xem nguồn thu đều đặn hằng tháng có gì: lương hưu, tiền cho thuê, con gửi. Nguồn càng chắc thì quỹ càng có thể nhỏ.
  3. Nếu không có lương hưu, quỹ cần đủ cho nhiều tháng chi tiêu hơn, vì không có dòng tiền nào tự chảy vào.
  4. Cộng thêm một khoản cho một đợt nằm viện điển hình, hỏi người quen hoặc bệnh viện nơi mình hay khám về chi phí thực tế phải tự trả.
  5. Cộng thêm một khoản cho sửa nhà nhỏ nếu nhà đã cũ.
  6. So tổng với tiền hiện có. Thiếu nhiều thì đặt mục tiêu góp dần mỗi tháng, đừng ép đủ trong một năm.

Con số ra được không cần tròn. Quan trọng là nó dựa trên chi tiêu thật của nhà bạn, không phải con số trên mạng. Mỗi năm xem lại một lần, vì chi phí sức khoẻ sẽ tăng theo tuổi.

Để tiền ở đâu: ba nguyên tắc

Rút được nhanh mà không mất nhiều. Chỗ để quỹ dự phòng phải cho phép lấy tiền trong một hai ngày, và nếu phải lấy trước hạn thì không mất phần gốc. Tiền gửi có kỳ hạn dài, vàng cất ở quê, đất, cổ phiếu đều không hợp, vì hoặc khó bán nhanh, hoặc phải bán lúc giá xấu.

Tách khỏi tài khoản tiêu hằng ngày. Nếu quỹ nằm chung với tiền đi chợ, nó sẽ hao dần mà không ai để ý. Để ở một tài khoản hoặc một sổ riêng, tên riêng. Nhiều người chia làm hai phần: một phần nhỏ tiền mặt ở nhà cho việc ban đêm, phần lớn ở chỗ an toàn hơn.

Có người thứ hai lấy được khi bạn không tự đi được. Đây là nguyên tắc người già hay quên. Nếu bạn nằm viện mà chỉ mình bạn biết mật khẩu, quỹ coi như không có. Bàn với vợ hoặc chồng, hoặc một người con tin cậy, cách để họ giúp rút khi cần, theo đúng thủ tục của nơi giữ tiền.

Không đem quỹ dự phòng đi kiếm lời. Mọi lời mời “để không cũng phí, đưa đây sinh lời” đều đi ngược mục đích của quỹ. Quỹ này được phép không sinh lời gì; cái nó mang lại là sự yên tâm.

Khi nào được rút, khi nào không

Đặt luật từ trước, lúc bình tĩnh, sẽ dễ giữ hơn là quyết ngay lúc có người hỏi mượn.

Tình huốngRút quỹ?Vì sao
Nằm viện, cần tiền trong ngàyCóĐúng mục đích của quỹ
Mái nhà hỏng sau bão, ảnh hưởng chỗ ởCóViệc không lường trước, không chờ được
Tủ lạnh cũ muốn thay cái mới đẹp hơnKhôngMua sắm có kế hoạch, lấy từ tiền tiêu
Người quen hỏi vay làm ănKhôngQuỹ không phải tiền cho vay; mất là mất phần an toàn
Con cần tiền gấp vì tai nạnTuỳ nhà, quyết trướcNhiều nhà cho phép, nhưng nên có hạn mức
Thấy chỗ đầu tư hấp dẫnKhôngĐi ngược mục đích; rủi ro mất gốc

Sau mỗi lần rút, việc đầu tiên khi có tiền là bù lại quỹ. Một quỹ đã rút mà không bù thì lần sau sẽ không còn.

Tình huống: bà Thu ở Hải Phòng và chiếc tủ lạnh

Bà Thu 63 tuổi, sống một mình, có lương hưu và một khoản tiết kiệm. Năm ngoái bà gom một phần ra làm quỹ dự phòng, để ở một sổ riêng, đưa cô con gái út biết chỗ để và cách giúp mẹ rút khi cần.

Ba tháng sau, tủ lạnh hỏng. Bà định rút quỹ, rồi nhớ lại luật mình đặt: tủ lạnh là đồ phải thay, không phải chuyện bất ngờ, nên bà dùng tiền lương hưu dư của mấy tháng và mua loại vừa đủ dùng. Đến cuối năm, bà bị ngã gãy cổ tay, phải mổ. Lần này bà rút quỹ, trả phần không được bảo hiểm y tế chi, thuê người giúp việc vài tuần. Con gái không phải xoay tiền gấp.

Khi khỏi, bà dành phần lương hưu dư hằng tháng để bù lại quỹ trong khoảng một năm. Quỹ của bà không lớn, nhưng nhờ có luật và có người thứ hai biết chỗ, nó làm đúng việc của nó vào đúng lúc cần.

Những lỗi hay gặp với quỹ dự phòng

Để quỹ quá lớn đến mức tiền nằm im vô ích. Có người già lo xa, giữ gần như toàn bộ tiền ở dạng rút ngay được. Quỹ dự phòng cần đủ, không cần thừa. Phần vượt quá nhu cầu gấp có thể để ở chỗ dài hạn hơn theo kế hoạch tiết kiệm bình thường của gia đình.

Giấu quỹ kỹ đến mức không ai tìm ra. Nhiều gia đình chỉ biết bố mẹ có tiền dự phòng sau khi bố mẹ đã nằm viện và không nói được. Giấu với người ngoài là đúng, giấu với cả người thân duy nhất có thể giúp mình thì không.

Cho vay từ quỹ vì nể. Hàng xóm, họ hàng biết bà có tiền để sẵn, hỏi mượn ít ngày. Ít ngày thành ít tháng. Câu trả lời dễ nói nhất là sự thật: khoản đó để dành cho lúc ốm, không phải tiền cho vay.

Rút dần cho các khoản nhỏ. Thiếu tiền chợ cuối tháng, rút một ít; đóng tiền điện muộn, rút một ít. Mỗi lần không đáng kể, nhưng sau một năm quỹ chỉ còn tên. Khoản nhỏ thường xuyên là dấu hiệu chi tiêu tháng cần xem lại, không phải lý do đụng quỹ.

Không bao giờ xem lại. Chi phí năm nay khác năm năm trước. Một quỹ đủ ở tuổi 62 có thể mỏng ở tuổi 72. Gắn việc xem lại vào một dịp cố định trong năm cho dễ nhớ.

Con cái giúp bố mẹ lập quỹ dự phòng thế nào cho khéo

Nhiều người con muốn bố mẹ có quỹ dự phòng nhưng ngại nói, sợ bố mẹ nghĩ con nhòm ngó tiền. Cách mở chuyện tự nhiên nhất là bắt đầu từ một tình huống cụ thể: “Nếu mẹ nằm viện mà con đang đi công tác, con lấy tiền ở đâu đóng viện phí cho mẹ?”. Câu hỏi đó không hỏi bố mẹ có bao nhiêu, chỉ hỏi cách lấy khi cần.

Nếu bố mẹ chưa có quỹ, con có thể góp một phần mỗi tháng vào một sổ riêng đứng tên bố mẹ, nói rõ đây là tiền dành cho lúc ốm, không phải tiền tiêu. Anh chị em trong nhà góp chung thì càng nên ghi lại ai góp bao nhiêu, rút cho việc gì, để sau này không ai thắc mắc.

Điều con không nên làm là tự giữ toàn bộ tiền của bố mẹ khi bố mẹ còn minh mẫn. Quỹ dự phòng là của bố mẹ, con chỉ là người biết chỗ và giúp lấy khi cần. Giữ được ranh giới đó thì bố mẹ yên lòng, anh chị em cũng không nghi kỵ nhau.

Câu hỏi thường gặp

Quỹ dự phòng tuổi già nên bằng mấy tháng chi tiêu?

Không có con số chung. Người có lương hưu đều đặn có thể giữ ít tháng hơn, người sống bằng tiền tích luỹ nên giữ nhiều tháng hơn. Ngoài số tháng chi tiêu, nên cộng thêm một khoản cho một đợt nằm viện và sửa nhà nhỏ.

Có nên giữ quỹ dự phòng bằng tiền mặt ở nhà không?

Chỉ nên giữ một phần nhỏ tiền mặt ở nhà cho việc gấp ban đêm hoặc cuối tuần. Phần lớn nên để ở chỗ an toàn hơn và rút được nhanh, vì tiền mặt để nhiều ở nhà dễ mất, dễ bị tiêu dần, và người già sống một mình dễ bị nhắm tới.

Đã có bảo hiểm y tế thì còn cần quỹ dự phòng cho sức khoẻ không?

Vẫn cần. Bảo hiểm y tế chi phần lớn chi phí đúng quy định, nhưng còn phần cùng chi trả, thuốc và vật tư ngoài danh mục, tiền ăn, đi lại và người chăm sóc. Những khoản này cộng lại khi nằm viện có thể không nhỏ.

Con cái có nên biết quỹ dự phòng của bố mẹ không?

Ít nhất một người tin cậy nên biết quỹ ở đâu và cách giúp rút khi bố mẹ không tự đi được. Không cần công bố cho mọi người con, nhưng không ai biết thì quỹ vô dụng đúng vào lúc cần nhất.

Rút quỹ dự phòng giúp con có sai không?

Không sai nếu đó là quyết định của bạn và có giới hạn. Tốt nhất là đặt hạn mức từ trước, khi bình tĩnh, rồi giữ đúng. Sau khi giúp, hãy bù lại quỹ trước khi tiêu cho việc khác, để phần an toàn của chính mình không mất.

Bắt đầu lập quỹ dự phòng khi thu nhập đã thấp thì làm sao?

Bắt đầu bằng một khoản nhỏ đều đặn mỗi tháng, tách riêng ngay khi nhận lương hưu hay tiền bán hàng. Một quỹ nhỏ có sẵn vẫn tốt hơn không có. Mỗi lần có khoản thu bất thường như tiền thưởng, quà, bỏ một phần vào đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138