HauVan.comHậu Vận
Chuẩn bị tài chính cho tuổi già

Cho con tài sản khi còn sống: lợi, hại và phần nên giữ lại cho tuổi già

Sang tên nhà đất, cho tiền con khi bố mẹ còn sống có lợi gì, hại gì, phần nào nên giữ lại cho tuổi già và cách bàn với các con để không thành chuyện chia chác.

Elderly parents handing a ring of house keys to a young couple in a tiled courtyard, faces unclear, close-up on hands, late golden light

Cho con tài sản khi còn sống có thể giúp con đúng lúc cần và giảm tranh chấp về sau, nhưng một khi đã sang tên, tài sản không còn là của bố mẹ nữa; vì vậy nguyên tắc an toàn là chỉ cho phần mình chắc chắn không cần đến, và luôn giữ lại chỗ ở cùng một khoản đủ sống cho tuổi già. Phần giữ lại không phải vì nghi ngờ con, mà vì không ai biết trước hoàn cảnh của con mười năm sau, hay sức khoẻ của chính mình.

Bài này bàn về quyết định cho, tặng tài sản khi bố mẹ còn sống: nhà, đất, tiền, sổ tiết kiệm. Chuyện di chúc là một việc khác và cần tìm hiểu riêng. Phần pháp lý cụ thể như hợp đồng tặng cho, thủ tục sang tên thì nên hỏi công chứng viên hoặc luật sư; ở đây tập trung vào câu hỏi trước đó: có nên cho không, cho bao nhiêu, và giữ lại gì.

Lợi và hại khi cho sớm

Cùng một quyết định có thể là món quà đúng lúc hoặc là nguồn bất an cho tuổi già, tuỳ vào cách làm.

Mặt lợiMặt hại
Con được giúp đúng lúc cần nhất: lập gia đình, mua nhà đầu tiên, khởi nghiệpBố mẹ mất quyền quyết định với tài sản đã cho
Bố mẹ được thấy con dùng tài sản ra sao, có thể góp ýNếu con gặp nợ nần, ly hôn, tài sản có thể bị cuốn vào chuyện của con
Giảm khả năng tranh chấp giữa các con khi bố mẹ không cònCho không đều giữa các con dễ sinh rạn nứt ngay khi bố mẹ còn sống
Bố mẹ tự quyết theo ý mình khi còn minh mẫnBố mẹ có thể thiếu tiền khi ốm đau, phải phụ thuộc vào con
Gánh quản lý tài sản chuyển sang người trẻ hơnQuan hệ có thể thay đổi: có người con đổi thái độ sau khi đã nhận

Nhìn vào cột bên phải, hầu hết rủi ro đến từ hai chỗ: cho quá nhiều so với phần mình cần, và cho mà không rõ ràng giữa các con. Kiểm soát được hai chỗ đó thì mặt lợi lớn hơn.

Phần nên giữ lại cho chính mình

Chỗ ở. Dù là căn nhà đang ở hay quyền được ở trong căn nhà đó đến cuối đời, đây là thứ quan trọng nhất. Người già mất nhà thì mọi thứ khác đều chông chênh. Nếu muốn cho con căn nhà đang ở, hãy hỏi công chứng viên hoặc luật sư về cách ghi rõ quyền ở của bố mẹ.

Một khoản đủ sống. Tính chi tiêu hằng tháng trừ đi lương hưu hay thu nhập đều đặn, phần thiếu nhân với số năm có thể sống. Đó là phần không nên cho.

Quỹ cho sức khoẻ và chăm sóc. Những năm cuối thường tốn kém nhất. Giữ một khoản riêng để không phải xin con tiền thuốc, tiền người chăm.

Tài sản tạo thu nhập. Nếu có một căn nhà cho thuê hay một ki ốt, cân nhắc giữ lại để tiếp tục có thu nhập, hoặc chỉ cho con khi đã có nguồn khác thay thế.

Giấy tờ gốc. Phần chưa cho thì giấy tờ gốc phải ở trong tay bố mẹ. Đưa sổ đỏ cho con “giữ hộ” là cách nhiều tài sản bị dùng làm bảo đảm vay mà bố mẹ không biết.

Tình huống: ông bà Khang ở Lâm Đồng với ba người con

Ông Khang 68 tuổi, vợ 65 tuổi, có một căn nhà ở thị trấn, một mảnh vườn cà phê và một sổ tiết kiệm. Ba người con: con trai cả ở cùng, con gái lấy chồng ở TP Hồ Chí Minh, con trai út đang tính mua nhà ở Đà Nẵng. Người con út hỏi xin bố mẹ phần của mình trước để có tiền đặt cọc.

Ông bà không trả lời ngay. Họ ngồi tính phần cần giữ: căn nhà đang ở, đủ tiền sống thêm hai mươi năm nếu cộng với thu nhập từ vườn, và một khoản cho lúc ốm. Phần còn lại mới là phần có thể cho. Tính xong, phần có thể cho nhỏ hơn họ tưởng.

Họ gọi cả ba con về, nói rõ: bố mẹ giữ nhà và vườn, phần có thể cho hiện tại là một khoản tiền, chia làm ba phần bằng nhau. Con út nhận phần của mình bây giờ để đặt cọc; hai người còn lại nhận khi cần, hoặc để bố mẹ giữ hộ. Ông bà ghi lại bằng giấy, ba con cùng ký biết.

Con út hơi hụt hẫng vì số tiền ít hơn mong đợi, nhưng không ai thấy bất công. Căn nhà và vườn vẫn là của ông bà, và chính điều đó làm ông bà ngủ yên.

Các bước trước khi quyết định cho

Một quyết định có thể không đảo ngược được thì xứng đáng với vài tuần suy nghĩ.

  1. Viết ra mọi tài sản bố mẹ đang có, kể cả tài sản đứng tên chung.
  2. Tính phần cần giữ: chỗ ở, đủ sống, quỹ sức khoẻ.
  3. Chỉ phần còn lại mới đem ra bàn.
  4. Hai vợ chồng thống nhất với nhau trước, vì tài sản chung cần cả hai đồng ý.
  5. Gặp công chứng viên hoặc luật sư để hỏi về hình thức cho tặng phù hợp, kể cả tặng cho có điều kiện, chi phí và thủ tục sang tên.
  6. Gọi tất cả các con cùng biết, kể cả những người không nhận lúc này.
  7. Ghi lại bằng giấy tờ hợp lệ, không chỉ hứa miệng.

Bước năm nghe có vẻ phiền, nhưng có những cách ghi điều kiện, quyền ở, quyền hưởng hoa lợi mà người không học luật không tự nghĩ ra. Một buổi hỏi đúng người có thể tránh được nhiều năm khó xử.

Những chỗ hay sai

Cho vì nể, vì bị giục. Con khó khăn, con dâu con rể hỏi khéo, họ hàng góp lời. Quyết định trong áp lực thường cho nhiều hơn mức an toàn.

Cho một con, giấu các con khác. Bí mật trong gia đình hiếm khi giữ được lâu. Khi lộ ra, người không được biết thấy bị phản bội hơn là thấy thiếu tiền.

Nghĩ rằng cho rồi vẫn có thể lấy lại. Đã sang tên thì quyền thuộc về người nhận. Muốn có điều kiện hay giữ quyền gì thì phải ghi rõ khi làm giấy tờ, không thể tính sau.

Coi con ở cùng là đương nhiên sẽ chăm. Ý định hôm nay của con có thể thật lòng, nhưng hoàn cảnh thay đổi. Đừng đặt việc mình được chăm sóc vào lời hứa miệng.

Chia đều theo con số mà quên công sức. Có người con ở cùng chăm bố mẹ nhiều năm, có người ở xa. Chia đều về tiền chưa chắc là công bằng trong mắt các con; nói ra lý do là cách duy nhất để được hiểu.

Nói với các con thế nào để không thành chuyện chia chác

Cách mở lời có ảnh hưởng lớn tới không khí cả nhà. Bắt đầu bằng mục đích của bố mẹ: bố mẹ muốn tự lo được tuổi già, không muốn làm phiền ai, và muốn các con giữ được tình anh em. Sau đó mới nói tới con số.

Hãy nói rõ phần giữ lại và lý do. Khi con hiểu bố mẹ giữ nhà để có chỗ ở, giữ một khoản để chữa bệnh, rất ít người con phản đối. Điều làm các con bất an thường không phải là phần ít hay nhiều, mà là không biết bố mẹ tính gì.

Tránh nói chuyện này trong mâm cơm ngày giỗ hay ngày Tết, khi có đông người ngoài và cảm xúc dễ dâng. Chọn một buổi chỉ có bố mẹ và các con, kể cả con dâu con rể nếu bố mẹ thấy phù hợp.

Nếu có người con không đồng ý, đừng quyết ngay trong buổi đó. Cho mọi người vài ngày suy nghĩ, rồi gặp lại. Một quyết định được cả nhà hiểu, dù không ai hoàn toàn hài lòng, vẫn tốt hơn một quyết định nhanh mà để lại vết rạn.

Cho tiền, cho nhà đất, cho đồ quý: mỗi thứ một cách nghĩ

Tiền mặt, sổ tiết kiệm. Dễ cho, dễ chia đều, nhưng cũng dễ tan. Tiền cho con thường được dùng ngay vào việc lớn trước mắt, và không để lại dấu vết gì để sau này các con khác thấy. Cho tiền thì nên ghi lại, kể cả khi số tiền không lớn, để không thành chuyện nhớ nhầm.

Nhà, đất. Có giá trị lớn, khó chia đều, thủ tục sang tên cần làm đúng quy định và có chi phí. Đất có thể tăng giá, nên một mảnh đất cho người con này hôm nay có thể đáng giá khác hẳn khoản tiền cho người con kia, sinh so bì về sau. Nhà, đất cũng là thứ dễ bị cuốn vào nợ nần của người nhận.

Vàng, đồ quý, đồ gia bảo. Thường mang giá trị tình cảm hơn giá trị tiền. Đồ gia bảo nên được nói rõ ai giữ và vì sao, vì đây là thứ các con hay tranh luận không phải vì tiền mà vì ý nghĩa.

Cổ phần, cơ sở kinh doanh của gia đình. Cho con phần quản lý hay sở hữu cơ sở kinh doanh là chuyện phức tạp hơn nhiều, liên quan đến cả thu nhập của bố mẹ. Trường hợp này nên tách thành một quyết định riêng và hỏi người có chuyên môn.

Khi con đã lập gia đình: cho riêng con hay cho cả hai vợ chồng con

Câu hỏi này ít người đặt ra, cho đến khi gia đình con có chuyện. Theo quy định về hôn nhân và gia đình, tài sản được tặng cho riêng một người thường là tài sản riêng của người đó, còn tài sản tặng cho chung hai vợ chồng thì là tài sản chung. Cách ghi trên giấy tờ vì vậy rất quan trọng.

Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà. Có bố mẹ muốn cho riêng con ruột để phòng khi con ly hôn; có bố mẹ muốn cho chung để con dâu, con rể thấy mình được coi là người nhà. Cả hai đều có lý. Điều cần tránh là để chuyện này mập mờ, rồi khi có tranh chấp mới cãi nhau xem bố mẹ định cho ai.

Nếu chọn cho riêng con ruột, hãy nói thẳng với con và cả vợ hoặc chồng của con về lý do, bằng giọng nhẹ nhàng: bố mẹ làm như vậy với mọi người con, không nhằm vào ai. Chi tiết về cách ghi và hệ quả cụ thể, hãy hỏi công chứng viên khi làm thủ tục.

Câu hỏi thường gặp

Có nên sang tên nhà đang ở cho con khi còn sống không?

Nên cân nhắc rất kỹ, vì nhà đang ở là chỗ dựa lớn nhất của tuổi già. Nếu vẫn muốn cho, hãy hỏi công chứng viên hoặc luật sư về cách ghi rõ quyền được ở của bố mẹ đến cuối đời trước khi ký.

Đã tặng cho con rồi có đòi lại được không?

Thông thường, khi đã hoàn tất tặng cho, tài sản thuộc về người nhận. Pháp luật có hình thức tặng cho có điều kiện, nhưng điều kiện phải được ghi rõ từ đầu. Muốn biết trường hợp của mình, hãy hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.

Chia tài sản cho các con có bắt buộc phải chia đều không?

Không bắt buộc, đó là quyền của bố mẹ với tài sản của mình. Nhưng nếu chia không đều, hãy nói rõ lý do với tất cả các con, như công chăm sóc hay đã giúp người khác trước đó, để tránh hiểu lầm và rạn nứt.

Bố mẹ nên giữ lại bao nhiêu khi cho con tài sản?

Không có con số chung. Tối thiểu nên giữ chỗ ở, một khoản đủ sống phần còn lại của đời sau khi trừ lương hưu, và một quỹ cho sức khoẻ và chăm sóc. Chỉ phần vượt quá mới nên đem ra cho.

Cho con tiền mua nhà thì nên ghi giấy tờ thế nào?

Nên ghi rõ đó là cho hay cho mượn, số tiền, ngày, và để các con khác cùng biết. Nếu muốn gắn điều kiện, hỏi công chứng viên về hình thức phù hợp. Ghi rõ từ đầu tránh được tranh cãi về sau, kể cả với vợ hoặc chồng của con.

Một người con ở cùng chăm sóc bố mẹ có nên được nhận nhiều hơn không?

Nhiều gia đình chọn như vậy để ghi nhận công sức. Điều quan trọng là bố mẹ tự quyết khi còn minh mẫn, nói rõ lý do với các con khác, và ghi lại bằng giấy tờ hợp lệ, thay vì để các con tự suy đoán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138