HauVan.comHậu Vận
Tuổi trung niên: chuyển đổi và làm mới

Đổi nghề tuổi 40: cân nhắc gì trước khi rời công việc cũ

Đổi nghề tuổi 40 làm được nếu thử trước khi nhảy, có quỹ đệm và mang theo kỹ năng cũ. Ba kiểu đổi nghề, cách thử rẻ, chỗ hay sai và câu nên hỏi người trong nghề.

Vietnamese woman in her early forties carrying a cardboard box out of an office lobby into bright morning street, side view, face turned away, warm natural light

Đổi nghề ở tuổi 40 hoàn toàn làm được, nhưng khác tuổi 25 ở ba điểm: bạn có nhiều thứ để mất hơn (gia đình, khoản phải trả hằng tháng), có nhiều vốn để mang theo hơn (kỹ năng, uy tín, quan hệ), và có ít thời gian để đi đường vòng hơn. Vì vậy cách đổi an toàn là thử nghề mới trước khi rời nghề cũ, chuẩn bị quỹ đệm đủ sống nhiều tháng, và chọn hướng tận dụng được càng nhiều kinh nghiệm cũ càng tốt.

Câu hỏi đáng hỏi không phải "tuổi này còn đổi được không" mà là "mình đang chạy khỏi điều gì, và chạy tới điều gì". Nếu chỉ chạy khỏi một ông sếp khó chịu, đổi công ty có khi là đủ. Nếu thật sự muốn làm một việc khác, phần dưới giúp bạn kiểm tra động lực, chọn kiểu đổi nghề, làm thử với chi phí thấp và tránh những chỗ người ta hay vấp.

Đổi nghề tuổi 40 khác tuổi 25 ở chỗ nào

Nhìn thẳng vào khác biệt giúp bạn không mang cách nghĩ của tuổi 25 vào hoàn cảnh của tuổi 40.

Khía cạnhTuổi 25Tuổi 40
Rủi ro tài chínhThường chỉ lo cho bản thânCó con đi học, có thể có cha mẹ cần hỗ trợ, có khoản trả góp
Vốn mang theoÍt kinh nghiệm, nhiều thời gianNhiều kinh nghiệm, kỹ năng quản lý, quan hệ nghề
Thời gian học lạiCó thể bỏ vài năm đi họcKhó dừng thu nhập lâu; cần học song song
Cách nhà tuyển dụng nhìnĐánh giá tiềm năngĐánh giá việc bạn đã làm được và mức lương bạn kỳ vọng
Lợi thế riêngSẵn sàng làm việc vặt, lương thấpChín chắn, ít nhảy việc, hiểu khách hàng lớn tuổi

Đọc bảng này không phải để nản. Cột bên phải cho thấy người 40 tuổi nên đổi nghề theo kiểu "mang vốn sang" thay vì "làm lại từ số không". Người bắt đầu hoàn toàn từ đầu ở tuổi này vẫn có, nhưng họ thường đã chuẩn bị lâu hơn người khác nhiều.

Ba kiểu đổi nghề, xếp từ ít rủi ro đến nhiều rủi ro

Đổi vai trong cùng ngành. Một kỹ sư xây dựng chuyển sang làm giám sát chất lượng, một giáo viên chuyển sang làm chuyên viên đào tạo nội bộ cho doanh nghiệp. Bạn giữ được kiến thức ngành, quan hệ, phần lớn mức thu nhập; chỉ đổi cách làm việc hằng ngày. Đây là kiểu nên xét đầu tiên.

Đổi ngành nhưng giữ kỹ năng lõi. Người làm kế toán chuyển sang làm quản lý tài chính cho hộ kinh doanh, người bán hàng ngân hàng chuyển sang bán bất động sản hoặc thiết bị y tế. Kỹ năng lõi (con số, bán hàng, chăm khách) đi theo bạn; cái phải học là kiến thức ngành mới. Thường mất một đến hai năm để lấy lại vị trí.

Đổi hẳn nghề. Nhân viên văn phòng chuyển sang làm vườn, làm bánh, làm thợ sửa điện. Bạn gần như bắt đầu lại ở vị trí người mới học việc. Làm được, nhất là khi đó là nghề bạn đã làm như sở thích nhiều năm, nhưng cần quỹ đệm dày nhất và sự đồng ý rõ ràng của gia đình.

Một kiểu thứ tư hay bị quên: không đổi nghề, đổi chỗ làm. Rất nhiều người tưởng mình chán nghề, thực ra là chán văn hoá công ty hoặc người quản lý. Trước khi đổi cả nghề, thử phỏng vấn ở một nơi khác cùng nghề. Nếu nghĩ đến chỗ mới mà thấy háo hức trở lại, câu trả lời đã rõ.

Kiểm tra động lực: bạn đang chạy khỏi hay chạy tới

Động lực "chạy khỏi" nghe như thế này: không chịu nổi sếp, mệt vì tăng ca, thấy mình bị coi thường. Động lực "chạy tới" nghe như thế này: muốn làm việc với tay, muốn dạy người khác, muốn có thời gian buổi chiều cho con. Cả hai đều chính đáng, nhưng chỉ động lực "chạy tới" mới cho bạn biết nên đổi sang đâu. Người chỉ có động lực chạy khỏi rất dễ nhảy sang một nghề mới rồi gặp lại đúng cái mình ghét, vì vấn đề không nằm ở nghề.

Một bài tự kiểm đơn giản: lấy một tờ giấy, chia đôi. Cột trái ghi những điều bạn muốn thoát. Cột phải ghi những điều bạn muốn có trong một ngày làm việc lý tưởng, viết bằng hành động cụ thể như "dành buổi sáng làm việc một mình", "gặp khách hàng trực tiếp", "nhìn thấy sản phẩm làm ra". Nếu cột phải trống hoặc chỉ toàn chữ chung chung như "tự do", "thoải mái", thì bạn chưa sẵn sàng chọn nghề mới, mới sẵn sàng rời nghề cũ.

Câu hỏi thứ hai: điều bạn muốn có, liệu có thể đưa vào công việc hiện tại không? Một chị kế toán muốn "dạy người khác" có thể đề nghị phụ trách hướng dẫn nhân viên mới. Nếu làm được mà vẫn thấy chưa đủ, đó là bằng chứng mạnh cho việc đổi nghề.

Thử nghề mới trước khi rời nghề cũ

Cách rẻ nhất để biết một nghề có hợp với mình không là chạm vào nó một thời gian trong khi vẫn còn lương. Các bước sau làm được trong sáu đến mười hai tháng.

  1. Tìm ba người đang làm nghề đó ít nhất năm năm và xin mỗi người một buổi cà phê. Hỏi: một ngày làm việc thật của anh chị trông thế nào, điều gì người ngoài không biết, ai bỏ nghề sau năm đầu và vì sao, người lớn tuổi mới vào nghề gặp khó gì.
  2. Học một khoá ngắn hoặc tự học phần nền, chọn khoá có bài tập thật chứ không chỉ nghe giảng.
  3. Nhận một việc nhỏ của nghề mới: làm thêm cuối tuần, phụ giúp miễn phí cho người quen, làm một dự án thử. Mục tiêu là trải nghiệm phần nhàm chán của nghề, không chỉ phần hấp dẫn.
  4. Ghi lại sau mỗi lần làm: mình thấy năng lượng tăng hay giảm, phần nào làm mình mệt, phần nào làm mình quên giờ.
  5. Sau vài tháng, ngồi lại với vợ hoặc chồng xem kết quả và quyết định: đi tiếp, đổi hướng, hay dừng.

Nếu nghề mới không cho làm thử theo cách nào (ví dụ cần chứng chỉ hành nghề), thì ít nhất hãy đi theo một người trong nghề vài ngày. Một ngày quan sát thật cho nhiều thông tin hơn hàng chục bài viết.

Chuyện tiền trong giai đoạn chuyển

Thu nhập gần như chắc chắn giảm trong giai đoạn đầu, kể cả khi bạn đổi theo kiểu ít rủi ro. Cách tính quỹ đệm không nên theo một con số chung trên mạng mà theo chi tiêu thật của nhà bạn: cộng các khoản bắt buộc trong một tháng (ăn uống, học phí con, điện nước, trả góp, hỗ trợ cha mẹ), rồi nhân với số tháng bạn dự kiến thu nhập thấp. Người đổi vai trong ngành có thể cần ít tháng; người đổi hẳn nghề nên chuẩn bị lâu hơn và cộng thêm một khoảng dự phòng vì việc mới thường lâu ổn định hơn dự tính.

Trước khi nghỉ, kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế của mình. Nếu có khoảng trống không đóng, hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú về cách đóng tiếp, vì gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng quyền lợi về sau. Đừng tự đoán theo lời người quen, quy định có thay đổi.

Nói chuyện tiền với vợ hoặc chồng bằng con số, không bằng cảm giác. "Mình sẽ ổn thôi" không phải là kế hoạch. "Nhà mình có quỹ đủ sống chừng này tháng, nếu đến tháng thứ mấy mà chưa có thu nhập thì anh đi làm lại nghề cũ" mới là kế hoạch. Có điểm dừng rõ ràng giúp cả nhà yên tâm và giúp bạn bớt áp lực khi đang học việc.

Tình huống: chị Hạnh 42 tuổi, kế toán ở TP Hồ Chí Minh

Chị Hạnh (tình huống giả định) làm kế toán tổng hợp mười lăm năm cho một công ty phân phối. Chị chán việc đóng sổ cuối tháng, nhưng mỗi lần giúp bạn bè mở cửa hàng nhỏ sắp xếp sổ sách thu chi thì lại thấy vui. Chị nghĩ đến chuyện nghỉ hẳn để mở dịch vụ làm sổ sách cho hộ kinh doanh.

Thay vì nghỉ ngay, chị nhận làm cho ba hộ kinh doanh quen vào buổi tối và cuối tuần trong tám tháng. Chị phát hiện ra hai điều: chị thích phần ngồi giải thích cho chủ cửa hàng hiểu dòng tiền hơn là phần nhập liệu, và khách nhỏ trả chậm hơn chị tưởng. Chị cũng nhận ra mình cần học thêm về quy định thuế cho hộ kinh doanh, vì khác nhiều so với doanh nghiệp.

Kết quả, chị không nghỉ hẳn mà xin chuyển sang làm bán thời gian ở công ty cũ, giữ được bảo hiểm và một phần lương, phần thời gian còn lại dành cho khách riêng, chủ yếu là tư vấn và hướng dẫn. Sau một năm rưỡi, khi khách riêng đủ đều, chị mới nghỉ hẳn. Con đường dài hơn chị muốn, nhưng chị không phải bán gì, cũng không phải quay lại xin việc cũ trong thế bị động.

Những chỗ người đổi nghề tuổi 40 hay sai

Phần lớn thất bại không đến từ nghề mới khó, mà đến từ cách chuẩn bị.

  • Bỏ hết kinh nghiệm cũ khi viết hồ sơ xin việc, tự giới thiệu như người mới ra trường. Hãy dịch kinh nghiệm cũ sang ngôn ngữ của nghề mới: quản lý mười người, xử lý khiếu nại khách hàng, chịu trách nhiệm số liệu.
  • Chi nhiều tiền cho khoá học đắt trước khi biết mình có thích nghề không. Học phần nền rẻ trước, học sâu sau khi đã làm thử.
  • Kỳ vọng thu nhập ngang nghề cũ ngay năm đầu. Hãy chuẩn bị tinh thần nhận ít hơn trong một thời gian.
  • Giấu gia đình, đến lúc nghỉ mới báo. Người nhà không được chuẩn bị thường phản đối mạnh, và áp lực đó dễ làm bạn bỏ cuộc giữa chừng.
  • Ngại làm việc dưới quyền người trẻ hơn. Ở nghề mới, người hướng dẫn bạn có thể kém bạn mười lăm tuổi; học được từ họ là lợi thế, không phải mất mặt.
  • Chọn nghề vì thấy "đang hot" chứ không phải vì hợp với mình. Nghề hot thì đông người vào, người mới lớn tuổi khó chen.

Câu hỏi thường gặp

Tuổi 40 có quá muộn để đổi nghề không?

Không quá muộn. Bạn còn hơn hai mươi năm làm việc phía trước, đủ để xây một sự nghiệp thứ hai. Điều cần là đổi có kế hoạch: làm thử trước, giữ thu nhập trong giai đoạn chuyển và mang theo kỹ năng cũ thay vì bắt đầu lại hoàn toàn.

Nghề nào phù hợp để chuyển sang ở tuổi 40?

Không có danh sách chung cho mọi người. Nghề phù hợp là nghề dùng được kỹ năng lõi bạn đã có, có chỗ cho người chín chắn và cho phép làm thử trước khi nhảy. Hãy bắt đầu từ việc bạn đã làm giỏi và thích, rồi tìm ngành đang cần việc đó.

Có nên nghỉ việc rồi mới đi học nghề mới không?

Phần lớn người ở tuổi 40 nên học song song khi còn đi làm, ít nhất trong giai đoạn đầu. Nghỉ hẳn để học chỉ nên tính khi đã làm thử, chắc chắn mình hợp nghề và gia đình có quỹ đệm đủ cho cả thời gian học lẫn thời gian tìm việc sau đó.

Làm sao nói chuyện đổi nghề với vợ hoặc chồng?

Nói sớm, nói bằng kế hoạch chứ không chỉ bằng mong muốn. Trình bày lý do, cách làm thử, quỹ đệm có được bao nhiêu tháng và điểm dừng nếu không thành. Mời người kia góp ý vào kế hoạch thay vì chỉ xin đồng ý.

Đổi nghề có ảnh hưởng đến bảo hiểm xã hội không?

Nếu có khoảng thời gian không đi làm hoặc làm tự do, việc đóng bảo hiểm xã hội có thể bị gián đoạn. Trước khi nghỉ, hãy tra quá trình đóng của mình và hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội về cách đóng tiếp cho phù hợp với hoàn cảnh.

Làm sao biết mình chán nghề hay chỉ chán công ty?

Hãy thử phỏng vấn ở một nơi khác cùng nghề hoặc nói chuyện với người cùng nghề ở công ty khác. Nếu hình dung làm cùng việc ở môi trường mới mà thấy háo hức, có thể bạn chỉ cần đổi chỗ. Nếu vẫn thấy nặng nề, đó mới là dấu hiệu chán nghề.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138