HauVan.comHậu Vận
Nhà ở và nơi sống tuổi già

Về quê dưỡng già hay ở lại thành phố: so sánh từng mặt để quyết định

So sánh về quê dưỡng già và ở lại thành phố theo khám chữa bệnh, người thân, chi phí, khí hậu, bạn bè; cách ở thử trước khi quyết và những điều cần hỏi trước khi bán nhà.

Couple in their sixties walking along a dirt path between green rice fields toward a small brick house, seen from behind, early morning mist, soft green and amber tones

Về quê dưỡng già hợp với người còn khoẻ, có người thân hay bạn cũ ở quê và nơi khám chữa bệnh trong tầm đi lại được; ở lại thành phố hợp hơn khi có bệnh cần theo dõi đều, con cháu ở gần, hoặc quê nhà đã không còn ai quen. Không có lựa chọn đúng cho mọi người, chỉ có lựa chọn phù hợp với sức khoẻ và quan hệ của từng nhà.

Nhiều người đi làm ở thành phố cả đời vẫn mang ý định về quê khi nghỉ hưu: đất rộng, không khí sạch, rau nhà trồng, họ hàng gần. Thực tế đôi khi khác giấc mơ: quê đã đổi, bạn cũ đã đi, đường đến bệnh viện xa. Bài này so sánh từng mặt, đưa ra cách ở thử và những câu cần hỏi trước khi bán nhà hay xây nhà, để quyết định dựa trên điều kiện thật chứ không chỉ trên nỗi nhớ.

So sánh về quê và ở lại thành phố theo từng mặt

Bảng dưới không chấm điểm, chỉ bày ra để bạn tự đánh dấu mặt nào quan trọng với nhà mình:

Mặt cần xétVề quêỞ lại thành phố
Khám chữa bệnhTrạm y tế gần, bệnh viện tuyến trên có thể xa; cấp cứu ban đêm mất thời gian hơnNhiều bệnh viện và phòng khám, chuyên khoa đủ, nhưng đi lại tắc đường
Người thânGần họ hàng, anh em ruột; có thể xa con cháuGần con cháu nếu con ở cùng thành phố
Bạn bè, quan hệBạn thời nhỏ, hàng xóm biết nhau; có khi bạn cũ đã đi hếtBạn đồng nghiệp, câu lạc bộ, hội nhóm đã quen
Không gian sốngNhà rộng, sân vườn, ít ồnNhà chật, ồn, bụi, nhưng mọi dịch vụ đều gần
Chi tiêu hằng ngàyThường thấp hơn, tự trồng được rauCao hơn, nhưng nhiều dịch vụ tiện
Khi yếu điKhó tìm người chăm, ít dịch vụ hỗ trợ tại nhàDễ thuê người chăm, có trung tâm chăm sóc ban ngày ở một số nơi
Việc để làmVườn, ao, việc họ, việc làngCâu lạc bộ, lớp học, việc trông cháu

Hai dòng nặng nhất thường là khám chữa bệnh và khi yếu đi. Người sáu mươi khoẻ mạnh sẽ thấy quê là lựa chọn rõ ràng, nhưng quyết định này kéo dài mười, hai mươi năm, nên hãy hình dung cả lúc bảy lăm, tám mươi.

Hình dung mình ở tuổi tám mươi trong mỗi nơi

Một bài tập hữu ích là viết ra một ngày bình thường của mình ở tuổi tám mươi tại quê và tại thành phố. Sáng dậy ai ở cạnh, đi chợ bằng cách nào khi không còn đi xe máy, khi đau ngực lúc nửa đêm thì gọi ai và mất bao lâu để đến nơi cấp cứu, tái khám định kỳ thì ai chở đi. Viết cụ thể đến từng chi tiết, những chỗ trống sẽ lộ ra.

Ông Hải 58 tuổi ở Huế, sắp nghỉ hưu, định về làng ở Quảng Trị nơi còn mảnh vườn của bố mẹ. Khi viết thử ngày tám mươi tuổi, ông nhận ra mọi chuyến tái khám đều cần con trai từ Huế về chở, và làng không có ai làm nghề chăm người già. Ông không bỏ ý định, nhưng đổi kế hoạch: về quê những năm còn khoẻ, giữ lại căn hộ nhỏ ở Huế, và thoả thuận với vợ rằng khi một trong hai người cần theo dõi bệnh thường xuyên thì quay về phố.

Kế hoạch hai giai đoạn như vậy thường thực tế hơn lựa chọn một lần cho cả đời. Điều cần tránh là bán hết mọi thứ ở thành phố khi đang khoẻ, để rồi mười năm sau muốn quay lại thì không còn chỗ, và giá nhà đã vượt khỏi tầm.

Ở thử trước khi quyết định

Trước khi bán nhà hay xây nhà mới, hãy cho mình một khoảng thời gian ở thử. Các bước gợi ý:

  1. Về quê ở liên tục ít nhất một mùa, tốt nhất là mùa khó chịu nhất trong năm: mùa mưa bão ở miền Trung, mùa lạnh ẩm ở miền Bắc, mùa nắng nóng ở miền Nam.
  2. Trong thời gian đó, sống như sẽ sống thật: tự đi chợ, đi khám một lần ở cơ sở gần nhất, tự lo khi mất điện, mất nước.
  3. Ghi lại những ngày buồn, những ngày không biết làm gì, chứ không chỉ những ngày vui có họ hàng đến chơi.
  4. Đi thử đường đến bệnh viện tuyến tỉnh vào giờ cao điểm và ban đêm, tính thời gian thật.
  5. Hỏi người cùng tuổi ở quê: khi bị bệnh họ đi khám ở đâu, nhờ ai, ai đỡ đần khi con cái đi làm xa.
  6. Sau mùa ở thử, vợ chồng ngồi lại với con cái, mỗi người nói thẳng điều mình thích và điều mình lo.

Một mùa ở thử tốn ít hơn rất nhiều so với một quyết định sai phải đảo ngược. Nhiều người sau mùa ở thử vẫn chọn về quê, nhưng về với kế hoạch rõ ràng hơn.

Nếu chọn về quê: những thứ cần chuẩn bị

Xây hoặc sửa nhà cho tuổi già ngay từ đầu. Nhà ở quê thường xây theo kiểu cũ: bậc thềm cao, nhà vệ sinh ở ngoài vườn, sân gạch rêu. Đó là chỗ ngã của người già. Khi sửa nhà để về, làm luôn nhà vệ sinh trong nhà, một tầng, sàn phẳng, lối đi lát chống trơn.

Có phương án đi lại khi không còn tự lái xe. Ở quê, mất khả năng đi xe máy là mất gần hết khả năng tự đi. Biết trước ai chở được, có xe ôm quen, có dịch vụ xe nào gần, để không phụ thuộc hoàn toàn vào một người.

Đăng ký nơi khám chữa bệnh ban đầu phù hợp. Khi đổi nơi ở, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình đến về việc chuyển nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và việc nhận lương hưu tại nơi mới, để không bị gián đoạn.

Kết nối với nhịp sống ở quê. Tham gia hội người cao tuổi, sinh hoạt thôn xóm, giúp việc làng. Người về quê mà chỉ ở trong nhà thì cô đơn hơn ở phố.

Nếu chọn ở lại thành phố: làm cho phố dễ sống hơn

Chọn khu ở gần những thứ cần. Ở lại thành phố không có nghĩa là ở lại đúng căn nhà hiện tại. Có gia đình đổi nhà sang khu gần công viên, gần chợ, gần phòng khám, đi bộ được, để bố mẹ tự đi lại không cần xe.

Tạo một mảnh quê trong phố. Nhiều người nhớ quê vì nhớ đất và cây. Một góc ban công trồng rau, một mảnh vườn chung trong khu, một câu lạc bộ dưỡng sinh buổi sáng ở công viên đáp ứng được phần nào nhu cầu đó.

Về quê theo mùa. Giữ nhà ở thành phố nhưng về quê ở vài tháng mỗi năm khi thời tiết dễ chịu, dịp lễ, dịp giỗ. Cách này giữ được quan hệ ở quê mà không đánh đổi việc khám chữa bệnh.

Chuẩn bị cho lúc yếu đi ngay tại chỗ. Thành phố có nhiều dịch vụ, nhưng phải biết chúng ở đâu: người chăm theo giờ, trung tâm chăm sóc ban ngày, điều dưỡng tại nhà. Tìm hiểu khi chưa cần để khi cần thì không bỡ ngỡ.

Vợ chồng không cùng ý: chuyện rất thường gặp

Một người muốn về quê, người kia muốn ở gần con cháu, đó là tình huống phổ biến trong các gia đình. Thường người về quê là người có gốc ở đó, còn người kia là dâu hoặc rể của làng ấy, về là sống giữa họ hàng nhà chồng hay nhà vợ. Ở thành phố họ có bạn bè riêng; về quê họ mất đi mạng lưới đó.

Không nên để một người đơn phương quyết rồi người kia đi theo trong im lặng. Hãy viết ra điều mỗi người mất và được ở mỗi nơi. Cân nhắc phương án lai: về quê theo mùa, hoặc về quê nhưng chọn chỗ ở thị trấn gần chợ và trạm y tế thay vì sâu trong làng.

Con cái nên được hỏi nhưng không nên quyết thay. Câu hữu ích để hỏi con là: nếu bố mẹ về quê, khi có chuyện các con về được trong bao lâu, và ai sẽ là người lo. Câu trả lời thật thà của con giúp bố mẹ biết chỗ dựa thật của mình đến đâu. Ngược lại, con cũng nên tôn trọng mong muốn được về với gốc rễ của bố mẹ, chứ không chỉ nhìn chuyện an toàn. Một quyết định mà cả hai vợ chồng cùng chọn, các con cùng biết, thường bền hơn một quyết định đúng trên giấy mà có người phải chịu đựng.

Những câu cần hỏi trước khi bán nhà hay xây nhà ở quê

Quyết định về chỗ ở tuổi già thường gắn với một giao dịch lớn. Trước khi ký bất cứ giấy tờ nào, hãy trả lời được những câu sau, có thể cùng con cái ngồi viết ra:

  • Nếu sau năm năm muốn quay lại thành phố, gia đình sẽ ở đâu, và có đủ khả năng không?
  • Mảnh đất ở quê có giấy tờ rõ ràng, đứng tên ai, có tranh chấp gì với anh em họ hàng không?
  • Nhà xây mới có được thiết kế một tầng, nhà vệ sinh trong nhà, sàn phẳng ngay từ đầu không?
  • Ai ở quê là người có thể chạy sang trong mười lăm phút khi có chuyện ban đêm?
  • Khoản tiền dành để xây nhà có làm hụt quỹ dự phòng cho khám chữa bệnh sau này không?
  • Các con nghĩ gì, và có con nào đang kỳ vọng được ở hay được chia căn nhà thành phố không?

Câu về giấy tờ đất và câu về kỳ vọng của các con là hai chỗ hay sinh chuyện về sau nhất. Đất ở quê nhiều khi vẫn đứng tên ông bà đã mất, hoặc được chia miệng giữa anh em mà chưa làm thủ tục. Xây nhà trên đất chưa rõ giấy tờ là đặt cả khoản tiết kiệm tuổi già lên một nền không chắc.

Việc phân chia tài sản, lập di chúc là chuyện riêng cần hỏi người có chuyên môn pháp lý; ở đây chỉ nhắc rằng nên bàn rõ trong nhà trước khi bán hay xây, để quyết định về chỗ ở không vô tình thành quyết định về thừa kế mà không ai nói ra.

Câu hỏi thường gặp

Về quê dưỡng già có rẻ hơn ở thành phố không?

Chi tiêu hằng ngày ở quê thường thấp hơn nhờ thực phẩm, nhà cửa rẻ hơn, nhưng có các khoản dễ bị quên như đi lại lên tỉnh khám bệnh, sửa nhà cũ, đám tiệc họ hàng. Nên ghi chép chi tiêu thật trong thời gian ở thử để so sánh.

Nghỉ hưu về quê thì lương hưu nhận thế nào?

Lương hưu có thể nhận ở nơi cư trú mới. Thủ tục chuyển nơi nhận lương hưu và nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội đang chi trả, vì giấy tờ cần chuẩn bị có thể khác nhau theo từng trường hợp.

Có nên bán nhà ở thành phố để về quê xây nhà không?

Nên thận trọng. Bán nhà thành phố là quyết định khó đảo ngược. Nhiều gia đình chọn giữ lại một chỗ ở nhỏ trong phố hoặc cho thuê, về quê ở thử vài năm, đến khi chắc chắn rồi mới tính chuyện bán.

Người già có bệnh mạn tính có nên về quê không?

Được, nếu bệnh đã ổn định và có nơi theo dõi, cấp thuốc trong tầm đi lại. Trước khi về, hỏi bác sĩ điều trị xem tần suất tái khám cần bao nhiêu, có thể chuyển theo dõi về cơ sở gần quê được không, và dấu hiệu nào cần đi viện ngay.

Con cái nên làm gì khi bố mẹ muốn về quê?

Lắng nghe lý do thay vì can ngăn ngay. Giúp bố mẹ ở thử một mùa, cùng sửa nhà quê cho an toàn, tìm sẵn người quen ở gần có thể hỗ trợ, và thống nhất cách liên lạc định kỳ để biết tình hình của bố mẹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138