HauVan.comHậu Vận
Tuổi trung niên: chuyển đổi và làm mới

Mất việc tuổi 45: 90 ngày đầu nên làm gì để đứng dậy

Mất việc ở tuổi 45 cần đi theo thứ tự: giấy tờ và bảo hiểm trong tuần đầu, ngân sách không lương, nói với gia đình, kiểm kê kỹ năng rồi mới tìm việc có chọn lọc.

Man in his mid forties jogging alone along a quiet seaside road at early morning, wide shot from behind, pale pink sky and calm sea

Mất việc ở tuổi 45 là cú sốc thật, nhưng ba tháng đầu quyết định rất nhiều. Thứ tự nên làm là: tuần đầu lo giấy tờ và quyền lợi bảo hiểm (vì có thời hạn), tuần thứ hai lập ngân sách cho thời kỳ không lương và nói rõ với gia đình, tháng đầu kiểm kê lại kỹ năng của mình, rồi mới tìm việc một cách có chọn lọc thay vì nhận đại việc đầu tiên vì hoảng.

Ở tuổi này, việc tìm việc mới thường lâu hơn tuổi 30, nên điều quan trọng nhất là giữ cho tiền, sức khoẻ và tinh thần đủ bền để đi hết quãng đó. Phần dưới đi theo từng mốc thời gian, kèm những câu nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội, những sai lầm hay gặp và một tình huống cụ thể.

Tuần đầu: những việc có thời hạn, làm ngay

Cảm giác muốn nằm im vài ngày là bình thường. Nhưng một số việc có thời hạn, để lỡ là mất quyền lợi, nên hãy làm chúng trước rồi mới nghỉ.

  1. Giữ đủ giấy tờ: hợp đồng lao động, quyết định chấm dứt hoặc thôi việc, bảng lương mấy tháng gần nhất, xác nhận quá trình đóng bảo hiểm xã hội. Chụp lại và cất bản giấy vào một chỗ.
  2. Hỏi về bảo hiểm thất nghiệp: đến trung tâm dịch vụ việc làm nơi bạn muốn nhận trợ cấp, hỏi mình có đủ điều kiện không và hạn chót nộp hồ sơ là khi nào. Thời hạn này tính từ ngày chấm dứt hợp đồng và không dài, đừng để qua.
  3. Kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế: thẻ do công ty đóng sẽ hết hiệu lực sau một thời gian. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về cách tiếp tục có bảo hiểm y tế, nhất là nếu bạn hoặc người nhà đang điều trị bệnh.
  4. Đối chiếu các khoản công ty phải trả: lương những ngày đã làm, ngày phép chưa nghỉ, trợ cấp theo hợp đồng và theo luật. Nếu thấy thiếu hoặc không rõ, hỏi phòng nhân sự bằng văn bản; vẫn không rõ thì hỏi công đoàn hoặc cơ quan quản lý lao động nơi bạn ở.
  5. Xin thư xác nhận công việc hoặc lời giới thiệu từ quản lý trực tiếp, khi mọi người còn nhớ rõ bạn đã làm gì.

Đừng ký bất kỳ giấy cam kết nào mà bạn chưa đọc kỹ chỉ để nhận tiền sớm. Một buổi hỏi trực tiếp ở cơ quan bảo hiểm xã hội và trung tâm dịch vụ việc làm thường giải đáp được phần lớn thắc mắc, và chính xác hơn mọi lời truyền tai.

Tiền: lập ngân sách cho thời kỳ không lương

Tính số tháng nhà mình chịu được. Cộng tiền mặt và khoản tiết kiệm rút được không mất phí lớn, cộng trợ cấp thôi việc và trợ cấp thất nghiệp nếu có, rồi chia cho chi tiêu thiết yếu mỗi tháng. Kết quả là "đường băng" của bạn. Biết con số này giúp bạn bình tĩnh hơn nhiều so với lo mơ hồ.

Chia chi tiêu ra ba nhóm. Bắt buộc (ăn uống, học phí, điện nước, trả góp, thuốc men), cắt được tạm thời (ăn ngoài, mua sắm, du lịch), và hoãn được (sửa nhà, đổi xe). Cắt nhóm hai và hoãn nhóm ba ngay trong tháng đầu, đừng chờ đến khi tiền gần cạn.

Báo trước với bên cho vay nếu có khoản trả góp. Nhiều nơi có cách giãn hoặc điều chỉnh khi người vay mất thu nhập, nhưng chỉ khi bạn chủ động hỏi trước khi trễ hạn. Trễ hạn rồi mới hỏi thì lựa chọn ít hơn hẳn.

Không vay để duy trì mức sống cũ. Vay nóng, vay qua ứng dụng để giữ nguyên chi tiêu là cách biến ba tháng khó khăn thành ba năm khó khăn.

Thận trọng với ý định rút bảo hiểm xã hội một lần. Ở tuổi 45, quá trình đóng đã dài và quyết định rút một lần sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi lương hưu sau này. Trước khi quyết định, hãy hỏi kỹ cơ quan bảo hiểm xã hội về hậu quả với trường hợp cụ thể của mình, và cân nhắc mọi cách khác trước.

Nói với gia đình, kể cả con

Nhiều người đàn ông, và cả phụ nữ, giấu chuyện mất việc vài tuần, sáng vẫn mặc đồ đi làm rồi ngồi quán cà phê cả ngày. Lý do thường là xấu hổ hoặc không muốn người nhà lo. Nhưng giấu càng lâu càng mệt, và đến lúc lộ ra thì người nhà không chỉ lo chuyện mất việc mà còn buồn vì không được tin.

Hãy nói với vợ hoặc chồng trong vài ngày đầu, kèm theo những gì bạn đã biết: được trả những khoản nào, đường băng tài chính khoảng bao lâu, kế hoạch tuần tới. Nói bằng kế hoạch giúp người nghe bớt hoảng hơn là chỉ báo tin xấu.

Với con tuổi đi học, nên nói ngắn gọn và thật: bố hoặc mẹ đang tìm việc mới, nhà mình sẽ tiết kiệm hơn một thời gian, việc học của con vẫn được ưu tiên. Con cái thường cảm nhận được không khí căng thẳng trong nhà dù không ai nói; một lời giải thích bình tĩnh làm chúng an tâm hơn là im lặng. Với cha mẹ già, cân nhắc nói khi đã có hướng đi rõ, để họ không lo quá mức.

Cũng hãy báo cho vài người bạn, đồng nghiệp cũ đáng tin. Ở tuổi 45, cơ hội việc làm đến từ người quen nhiều hơn từ các trang tuyển dụng, và họ chỉ giúp được khi biết bạn đang tìm.

Kiểm kê lại mình trước khi gửi hồ sơ

Gửi hồ sơ ồ ạt trong tuần đầu là phản xạ dễ hiểu nhưng ít hiệu quả. Dành một tuần làm bảng kiểm kê sẽ giúp bạn biết nên tìm loại việc nào và nói gì khi phỏng vấn.

Câu hỏiVí dụ câu trả lờiDùng vào đâu
Ba kết quả lớn nhất mình làm được trong năm năm qua là gì?Giảm thời gian giao hàng của kho, đào tạo được năm người lên trưởng caĐưa lên đầu hồ sơ, kể khi phỏng vấn
Kỹ năng nào mang sang ngành khác được?Quản lý người, lập kế hoạch, xử lý khiếu nạiMở rộng phạm vi tìm việc
Kỹ năng nào đang lỗi thời?Phần mềm cũ, quy trình giấy tờ thủ côngChọn một thứ để học trong lúc tìm việc
Điều kiện nào không thể nhượng bộ?Không đi xa quá một giờ, cần giờ giấc để đưa đón conLọc việc, tránh nhận rồi bỏ
Điều kiện nào có thể nhượng bộ?Chức danh thấp hơn, lương giảm trong năm đầuTăng số cơ hội phù hợp

Câu trả lời ở hai dòng cuối nên bàn với gia đình. Rất nhiều người ở tuổi này mất cơ hội vì khăng khăng giữ chức danh cũ, trong khi một vị trí thấp hơn ở công ty ổn định có thể là bước đệm tốt để lên lại sau một hai năm.

Tìm việc ở tuổi 45: kênh nào hiệu quả

Quan hệ nghề nghiệp đứng đầu. Đồng nghiệp cũ, khách hàng cũ, đối tác, người từng làm sếp của bạn. Hãy nhắn hoặc gọi từng người, nói ngắn gọn bạn đang tìm loại việc gì, rồi hỏi họ có biết ai nên gặp không. Hỏi "ai nên gặp" dễ nhận lời hơn là hỏi "có việc cho mình không".

Tiếp cận trực tiếp công ty mình muốn làm. Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường không đăng tuyển rầm rộ nhưng lại cần người có kinh nghiệm. Một lá thư ngắn gửi thẳng người phụ trách, nói rõ bạn giải quyết được vấn đề gì của họ, đôi khi hiệu quả hơn mười hồ sơ trên trang tuyển dụng.

Trang tuyển dụng vẫn nên dùng, nhưng chọn lọc. Đọc kỹ yêu cầu, chỉ nộp những vị trí bạn đáp ứng phần lớn, và sửa hồ sơ theo từng vị trí. Nộp một trăm hồ sơ giống nhau thường chỉ đổi lấy sự im lặng và nản lòng.

Trung tâm dịch vụ việc làm. Ngoài thủ tục bảo hiểm thất nghiệp, nơi này còn có thông tin tuyển dụng và có thể có hỗ trợ học nghề. Hỏi khi bạn đến làm hồ sơ.

Việc tạm thời, việc theo dự án. Nhận một việc ngắn hạn đúng nghề giúp có thu nhập, giữ nhịp làm việc và mở rộng quan hệ. Nhiều việc dự án trở thành việc chính thức khi người thuê thấy bạn làm tốt.

Tình huống: anh Phong 46 tuổi ở Khánh Hoà

Anh Phong (tình huống giả định) làm quản lý kho cho một công ty phân phối vật liệu xây dựng mười hai năm, mất việc khi công ty sáp nhập kho với chi nhánh khác. Vợ anh làm giáo viên, hai con đang học cấp hai và cấp ba. Tuần đầu anh hoảng, gửi hồ sơ đi mười mấy chỗ, nhận lời ngay một chỗ làm bán hàng với lương chủ yếu theo doanh số dù anh không thích bán hàng.

Vợ anh đề nghị dừng lại một tuần. Hai vợ chồng tính ra đường băng tài chính được khoảng sáu tháng nếu cắt chi tiêu không cần thiết, cộng với trợ cấp. Anh đi làm hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp đúng hạn, rồi ngồi làm bảng kiểm kê. Anh nhận ra điểm mạnh của mình là sắp xếp kho và giảm hàng thất lạc, việc mà nhiều cơ sở sản xuất và thương mại nhỏ trong tỉnh đang làm rất thủ công.

Anh gọi cho các khách hàng cũ, những người từng nhập hàng từ kho anh quản lý. Một xưởng chế biến cần người sắp xếp lại kho, ban đầu chỉ thuê theo dự án ba tháng. Anh nhận, làm tốt, và được mời ở lại làm chính thức với lương thấp hơn chỗ cũ một chút. Anh bỏ được chỗ bán hàng mà không tiếc. Nhìn lại, anh thấy tuần dừng lại đó là quyết định đúng nhất của cả giai đoạn.

Giữ sức khoẻ, tinh thần và những sai lầm nên tránh

Thất nghiệp kéo dài làm người ta mất nhịp sống, mà mất nhịp sống thì tìm việc càng khó. Một số điều nên giữ và nên tránh:

  • Giữ giờ giấc như đi làm: dậy đúng giờ, có lịch buổi sáng cho việc tìm việc, buổi chiều cho học thêm hoặc việc nhà, tối nghỉ.
  • Vận động mỗi ngày: đi bộ, chạy nhẹ, đạp xe. Đây là cách rẻ nhất để giữ giấc ngủ và giảm lo âu.
  • Tránh rượu bia để giải sầu. Uống để quên một tối dễ thành thói quen mỗi tối.
  • Tránh nhận việc đầu tiên vì hoảng nếu nó lệch hẳn với kỹ năng và điều kiện không nhượng bộ của bạn; bỏ việc sau hai tháng còn tệ hơn tìm thêm vài tuần.
  • Tránh đổ hết tiền trợ cấp vào làm ăn khi chưa thử nhỏ.
  • Đi khám nếu mất ngủ kéo dài, buồn bã gần như mỗi ngày trong hơn hai tuần, mất hứng với mọi thứ hoặc có ý nghĩ tiêu cực về bản thân. Mất việc là biến cố lớn, cần được giúp là chuyện bình thường.

Câu hỏi thường gặp

Mất việc ở tuổi 45 thì việc đầu tiên cần làm là gì?

Giữ đủ giấy tờ về hợp đồng, quyết định thôi việc và quá trình đóng bảo hiểm xã hội, rồi đến trung tâm dịch vụ việc làm hỏi về bảo hiểm thất nghiệp ngay vì có hạn nộp hồ sơ. Sau đó kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế và các khoản công ty phải trả.

Có nên rút bảo hiểm xã hội một lần khi mất việc ở tuổi 45 không?

Cần rất thận trọng, vì ở tuổi này quá trình đóng đã dài và rút một lần sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi lương hưu sau này. Trước khi quyết định, hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội về trường hợp của mình và cân nhắc mọi cách khác trước.

Người 45 tuổi tìm việc qua kênh nào hiệu quả nhất?

Quan hệ nghề nghiệp thường hiệu quả nhất: đồng nghiệp cũ, khách hàng cũ, người từng làm quản lý của bạn. Tiếp theo là tiếp cận thẳng doanh nghiệp vừa và nhỏ, rồi mới đến trang tuyển dụng, nộp có chọn lọc và sửa hồ sơ theo từng vị trí.

Có nên giấu gia đình chuyện mất việc không?

Không nên. Giấu càng lâu càng mệt và khi lộ ra người nhà còn buồn vì không được tin. Hãy nói với vợ hoặc chồng trong vài ngày đầu kèm kế hoạch cụ thể, và giải thích ngắn gọn, bình tĩnh với con cái để chúng yên tâm.

Mất việc lâu nên giữ tinh thần thế nào?

Giữ giờ giấc như khi đi làm, vận động mỗi ngày, tránh rượu bia và giữ liên lạc với bạn bè. Nếu mất ngủ kéo dài hoặc buồn bã gần như mỗi ngày trong hơn hai tuần, hãy đi khám vì đó là chuyện sức khoẻ cần được hỗ trợ.

Có nên nhận việc lương thấp hơn chỗ cũ không?

Nhiều trường hợp nên cân nhắc, nhất là khi công ty ổn định và công việc đúng kỹ năng của bạn. Một vị trí thấp hơn trong năm đầu có thể là bước đệm để lên lại, tốt hơn để đường băng tài chính cạn dần trong lúc chờ một vị trí bằng chỗ cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138